Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 77

Devanagari script

विद्यार्थी लभते विद्यामुत्तमां कर्मसाधनाम् । तीर्थयात्राफलं तस्य कोटिकन्याफलं लभेत्

Transliteration

vidyārthī labhate vidyāmuttamāṃ karmasādhanām | tīrthayātrāphalaṃ tasya koṭikanyāphalaṃ labhet

Translation

विद्यार्थ्याला कर्मसाधन करणारी उत्तम विद्या मिळते. त्याला तीर्थयात्रेचे फळ मिळते, तसेच ‘कोटी कन्या’ तुल्य पुण्यफळही प्राप्त होते.

Word by Word

• विद्यार्थी: a student, seeker of learning
• विद्यार्थी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘विद्यायाः अर्थी’ (seeker of knowledge)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• विद्याम्: knowledge
• विद्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उत्तमाम्: excellent, best
• उत्तमाम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of विद्याम्)

• कर्मसाधनाम्: that enables accomplishment of duties/rites
• कर्मसाधनाम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कर्म (प्रातिपदिक) + साधन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘कर्मणः साधनम्’ (means for accomplishing rites/actions); विशेषणम् (of विद्याम्)

• तीर्थयात्रा-फलम्: the fruit of pilgrimage
• तीर्थयात्रा-फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘तीर्थयात्रायाः फलम्’

• तस्य: of him/for him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंस, षष्ठी, एकवचन — सर्वनाम

• कोटि-कन्या-फलम्: the fruit equal to (that of) ten million maidens (i.e., immense merit)
• कोटि-कन्या-फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + कन्या (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘कोटिकन्यानां फलम्’ (merit equal to [gift/benefit of] ten million maidens)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Vyāsa (phalaśruti continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: धर्मारण्य

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: पाण्डुनन्दन

Visual Art Cues

Scene: एक विद्यार्थी हाथ में ग्रन्थ लेकर तेजस्वी होता है; पीछे तीर्थ-यात्री पथ पर; ऊपर पुण्य-तराजू/प्रभामण्डल जैसे प्रतीक, ‘तीर्थयात्राफल’ और ‘कोटिकन्या-फल’ को रूपक से दिखाया जा सकता है।

Characters & Entities

• tīrtha-yātrā (pilgrimage)
• vidyā (learning)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred listening elevates both intellect and destiny—vidyā and tīrtha-merit are gained through devotion to dharma-kathā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is the implied tīrtha whose māhātmya grants pilgrimage-like fruits.

What ritualistic prescription is mentioned?

Purāṇa-śravaṇa/recitation is implied as the means to obtain tīrtha-yātrā-phala.