Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 79

Devanagari script

आहत्य कोटितीर्थानां जलं वाप्यां मुमोच ह । यमतीर्थस्वरूपं च स्नानं कृत्वा मनोरमम्

Transliteration

āhatya koṭitīrthānāṃ jalaṃ vāpyāṃ mumoca ha | yamatīrthasvarūpaṃ ca snānaṃ kṛtvā manoramam

Translation

त्याने कोट्यवधी तीर्थांचे जल एकत्र करून त्या वापीत सोडले. आणि तेथे मनोहर यमतीर्थस्वरूपाने स्नानही केले.

Word by Word

• आहत्य: having collected
• आहत्य: Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + हन् (धातु) → आहत्य (कृदन्त; ल्यप्)
• Form: अव्यय-कृदन्तम् (ल्यप्), पूर्वकालिक-क्रिया; अर्थे ‘समाहृत्य/संगृह्य’ (having gathered/collected)

• कोटितीर्थानाम्: of crores of sacred fords
• कोटितीर्थानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कोटि + तीर्थ (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (कोटीनां तीर्थानाम्)

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• वाप्याम्: in the pond/well
• वाप्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वापी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• मुमोच: released/poured
• मुमोच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• ह: indeed
• ह: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic/metrical particle)

• यमतीर्थस्वरूपम्: the form/nature of Yama-tīrtha
• यमतीर्थस्वरूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम + तीर्थ + स्वरूप (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (यमतीर्थस्य स्वरूपम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (कृदन्त; क्त्वा)
• Form: अव्यय-कृदन्तम् (क्त्वान्त), पूर्वकालिक-क्रिया (having done)

• मनोरमम्: delightful/beautiful
• मनोरमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनोरम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying स्नानम्/स्वरूपम्)

Speaker

Narrator (contextually within Sūta’s narration of Dharmāraṇya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmavāpī / Yama-tīrtha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A stepped pond gleams as if fed by many sacred rivers; streams labeled as various tīrthas pour in symbolically. A pilgrim performs snāna with hands joined; a subtle, austere presence of Yama as dharma-guardian is suggested in the background.

Characters & Entities

• Koṭitīrtha (collective)
• Dharmavāpī (implied)
• Yama-tīrtha
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha can embody the merit of countless holy waters; concentrated sacred geography offers accessible purification through snāna.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Yama-tīrtha is explicitly mentioned, with the pond (vāpī) receiving the waters of innumerable tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at the site identified as Yama-tīrtha-svarūpa is indicated as the key practice.