Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 74

Devanagari script

पाखंडाद्यत्कृतं पापं मृष्टं तद्वः प्रणामतः । प्रसीदंतु भवंतश्च त्यक्त्वा क्रोधं ममाधुना

Transliteration

pākhaṃḍādyatkṛtaṃ pāpaṃ mṛṣṭaṃ tadvaḥ praṇāmataḥ | prasīdaṃtu bhavaṃtaśca tyaktvā krodhaṃ mamādhunā

Translation

पाखंड इत्यादींमुळे जे पाप झाले असेल, ते तुमच्यास सर्वांना माझ्या प्रणामाने धुऊन जावो. आता माझ्यावरचा क्रोध सोडून प्रसन्न व्हा.

Word by Word

• पाखण्डात्: from heresy/false doctrine
• पाखण्डात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाखण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• यत्-कृतम्: which was done
• यत्-कृतम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कृत (कृ-धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; सम्बन्ध-तत्पुरुषः (येन कृतम्) विशेषणम् (पापम्)

• पापम्: sin
• पापम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मृष्टम्: cleansed/washed away
• मृष्टम्: Karta (Subject-complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: मृज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (पापम्) विशेषणम्

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (पापम् इत्यस्य निर्देश)

• वः: your (of you all)
• वः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन; सर्वनाम (contextually: 'your')

• प्रणामतः: because of (your) salutation
• प्रणामतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रणाम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेतौ/कारणे (ablative of cause)

• प्रसीदन्तु: may (you all) be pleased
• प्रसीदन्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-सीद् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• भवन्तः: you (honored ones)
• भवन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक/आदरार्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; आदरार्थक सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• क्रोधम्: anger
• क्रोधम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• अधुना: now
• अधुना: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अधुना (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

Speaker

Unspecified in snippet (contextual speaker within Dharmāraṇya narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/elders (addressed as ‘bhavantaḥ’)

Visual Art Cues

Scene: A penitent figure falls full-length in prostration before a circle of brāhmaṇas/sages in a forest āśrama; their faces soften as anger dissolves; a symbolic dark cloud (pāpa) lifts upward and disperses.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility, confession, and seeking forgiveness are dharmic means to cleanse wrongdoing and restore harmony.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in the verse; it is a personal appeal for pardon within the Dharmāraṇya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇāma (prostration/salutation) is presented as an act connected with purification and reconciliation.