Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3
Devanagari script
समीपवर्तिनो भूत्वा पृष्टा सा सुरसुन्दरी । का त्वं देवि वरारोहे देवी वा दानवी नु किम्
Transliteration
samīpavartino bhūtvā pṛṣṭā sā surasundarī | kā tvaṃ devi varārohe devī vā dānavī nu kim
Translation
जवळ जाऊन त्यांनी त्या दिव्यसुंदरीला विचारले—“हे देवी, हे वरारोहे! तू कोण आहेस? तू देवी आहेस की दानवी?”
Word by Word
समीपवर्तिनःstanding nearby
समीपवर्तिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमीप (प्रातिपदिक) + वर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः, ‘समीप-वर्तिनः’ (समीपे वर्तन्ते ये)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive), ‘भूत्वा’ = having become
पृष्टाwas asked
पृष्टा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formभूतकालिक-कृदन्त (क्त-प्रत्ययः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘asked’ (सा पृष्टा)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सुरसुन्दरीthe heavenly beauty
सुरसुन्दरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (‘सुरा इव सुन्दरी’/‘सुराणां सुन्दरी’)
काwho (fem.)
का:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
Sambodhya/Pratiyogin (Addressee)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग-प्रयोग्य (सर्वनाम), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देविO goddess/lady
देवि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
वरारोहेO fair-hipped/beautiful one
वरारोहे:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवरा (प्रातिपदिक) + आरोह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (‘वरम् आरोहः यस्याः’ = whose ascent/figure is excellent)
देवीa goddess
देवी:
Prashna (Interrogative predicate)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
दानवीa demoness
दानवी:
Prashna (Interrogative predicate)
TypeNoun
Rootदानवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नुindeed/then (in a question)
नु:
Prashna (Particle)
TypeIndeclinable
Rootनु (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक/निश्चयार्थक-अव्यय (interrogative/emphatic particle)
किम्what (else)?
किम्:
Prashna (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभूतं प्रश्नवाचकं (indeclinable interrogative: ‘or what?’)
Speaker
Rāmadūtāḥ (as reported within Vyāsa’s narration)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Dharmāraṇya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A small group steps closer to a radiant, sorrowful woman; one figure gestures in questioning, faces showing cautious wonder; the forest frames the tense yet courteous exchange.
Characters & Entities
R
RāmadūtāḥFAQs
Discernment and careful inquiry are part of dharma—one should understand who seeks help and what the situation truly is.
The verse occurs in the Dharmāraṇya setting; it does not name a separate tirtha.
None.