Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 20

धर्मारण्यस्य क्षेत्रस्य विद्धि मामधिदेवताम् । वर्षाणि द्वादशेहैव जातानि दुःखि तास्म्यहम्

dharmāraṇyasya kṣetrasya viddhi māmadhidevatām | varṣāṇi dvādaśehaiva jātāni duḥkhi tāsmyaham

धर्मारण्य क्षेत्राची अधिदेवता म्हणून मला जाण. येथे बारा वर्षे झाली; म्हणून मी दुःखी आहे।

धर्मारण्यस्यof Dharmāraṇya
धर्मारण्यस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootधर्म + अरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (धर्मस्य अरण्यम्)
क्षेत्रस्यof the sacred field/region
क्षेत्रस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
विद्धिknow/understand
विद्धि:
Kriya (Command)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd), एकवचन
अधिदेवताम्presiding deity
अधिदेवताम्:
Karma (Object complement)
TypeNoun
Rootअधि + देवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः: अधि (over/presiding) + देवता
वर्षाणिyears
वर्षाणि:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; काल-परिमाणे
द्वादशtwelve
द्वादश:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-शब्दः; वर्षाणि इति विशेष्यस्य विशेषणम् (twelve)
इहhere
इह:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphasis)
जातानिhave passed/occurred
जातानि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootजात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जन् (धातु) + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; वर्षाणि इति विशेष्यस्य विशेषणम्
दुःखिsorrowful
दुःखि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुःखिन् (प्रातिपदिक)
Formपुँलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्
तास्मिI am
तास्मि:
Kriya (Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; रूपम्: अस्मि (पाठे ‘तास्मि’ = तु/तद्-आगमेन/छन्दसि)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

Dharmāraṇya-kṣetra Adhidevatā (the presiding deity of Dharmāraṇya)

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Scene: The presiding deity of Dharmāraṇya reveals identity and duration of suffering—twelve years—standing amid a quiet, under-attended sacred landscape.

D
Dharmāraṇya

FAQs

A kṣetra is not merely land—its presiding divinity safeguards dharma and laments prolonged disruption.

Dharmāraṇya-kṣetra, explicitly named and personified through its adhidevatā.

None; the verse establishes authority (adhidevatā) and the duration of distress.