Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 10

Devanagari script

प्रार्थयेत्तत्र गत्वा तं देवदेवं जनार्दनम् । आगतोऽस्मि गयां देव पितृभ्यः पिंडदित्सया । एष पिंडो मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन

Transliteration

prārthayettatra gatvā taṃ devadevaṃ janārdanam | āgato'smi gayāṃ deva pitṛbhyaḥ piṃḍaditsayā | eṣa piṃḍo mayā dattastava haste janārdana

Translation

तेथे जाऊन देवदेव जनार्दनाची प्रार्थना करावी— “हे देवा! पितरांसाठी पिंड देण्याच्या इच्छेने मी गयेस आलो आहे. हे जनार्दना! हा पिंड मी तुझ्या हस्ती अर्पण केला आहे।”

Word by Word

• प्रार्थयेत्: should pray/request
• प्रार्थयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थय् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (Optative, Parasmaipada, 3rd sg.)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Masc., Acc., Sg.)

• देव-देवम्: the god of gods
• देव-देवम्: Karma (Object-apposition)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास (देवानां देवः), पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Masc., Acc., Sg.); जनार्दनम् इति विशेषण/उपाधि

• जनार्दनम्: Janārdana
• जनार्दनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जनार्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Masc., Acc., Sg.)

• आगतः: (I) have come
• आगतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masc., Nom., Sg.); कर्तरि प्रयोग (I have come)

• अस्मि: am
• अस्मि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन (Pres., 1st sg.)

• गयाम्: to Gayā
• गयाम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Fem., Acc., Sg.)

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन विभक्ति, एकवचन (Masc., Voc., Sg.)

• पितृभ्यः: for the ancestors
• पितृभ्यः: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, बहुवचन (Masc., Dat., Pl.)

• पिण्ड-दित्सया: with the desire to offer piṇḍa
• पिण्ड-दित्सया: Karana/Hetu (Cause/Purpose)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक) + दित्सा (प्रातिपदिक; दा धातोः इच्छार्थक)
• Form: तत्पुरुषसमास (पिण्डं दातुम् इच्छा = दित्सा), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Fem., Instr., Sg.); हेतौ तृतीया (instrumental of purpose)

• एषः: this
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masc., Nom., Sg.)

• पिण्डः: piṇḍa (rice-ball offering)
• पिण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masc., Nom., Sg.)

• मया: by me
• मया: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instr., Sg.)

• दत्तः: given
• दत्तः: Kriya (Result state)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masc., Nom., Sg.); पिण्डः इति विशेष्यस्य विशेषण

• तव: your
• तव: Śeṣa (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Gen., Sg.)

• हस्ते: in (your) hand
• हस्ते: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Masc., Loc., Sg.)

• जनार्दन: O Janārdana
• जनार्दन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जनार्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन विभक्ति, एकवचन (Masc., Voc., Sg.)

Speaker

Skanda (deduced; verse provides a model prayer/mantra for the pilgrim)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gayā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at Gayā, hands extended with a piṇḍa, praying to Janārdana; the deity’s hand is envisioned receiving the offering, with ancestors implied in the background.

Characters & Entities

• Gayā
• Janārdana
• Piṇḍa
• Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ancestral offerings become supremely efficacious when consciously surrendered to the Lord as the true receiver.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gayā, where Janārdana is approached as the divine recipient of piṇḍa offerings.

What ritualistic prescription is mentioned?

A prescribed prayer to be spoken while offering the piṇḍa—explicitly placing it into Janārdana’s hand.