Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 49
Devanagari script
पीलुयुग्मं स्थितं तत्र तत्तीर्थं मुनिसेवितम् । स्नानात्स्वर्गप्रदं चैव पानात्पापविशुद्धिदम्
Transliteration
pīluyugmaṃ sthitaṃ tatra tattīrthaṃ munisevitam | snānātsvargapradaṃ caiva pānātpāpaviśuddhidam
Translation
तेथे पीलु-वृक्षांचे युग्म उभे आहे; ते तीर्थ मुनिजनांनी सेविलेले आहे। तेथे स्नान केल्याने स्वर्गप्राप्ती होते आणि तेथील जलपानाने पापशुद्धी होते।
Word by Word
पीलुयुग्मम्a pair of pīlu trees
पीलुयुग्मम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपीलु (प्रातिपदिक) + युग्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)
स्थितम्standing, situated
स्थितम्:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective/कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (Neuter, Nom./Acc., Singular; past passive participle)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable; adverb of place)
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular); विशेषण
तीर्थम्holy ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)
मुनिसेवितम्frequented by sages
मुनिसेवितम्:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective/कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + सेवित (कृदन्त, क्त; √सेव् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मुनिभिः सेवितम्) (Neuter, Nom./Acc., Singular; ‘served/visited by sages’)
स्नानात्from bathing (there)
स्नानात्:
Apādāna (Source/cause/अपादान)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Ablative, Singular)
स्वर्गप्रदम्granting heaven
स्वर्गप्रदम्:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective/कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक; √दा धातु ‘to give’ से)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (स्वर्गं प्रददाति इति) (Neuter, Nom./Acc., Singular)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (indeclinable; conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/निश्चयार्थक (indeclinable; emphatic particle)
पानात्from drinking (its water)
पानात्:
Apādāna (Source/cause/अपादान)
TypeNoun
Rootपान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Ablative, Singular)
पापविशुद्धिदम्giving purification from sin
पापविशुद्धिदम्:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective/कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक) + विशुद्धि (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक; √दा)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (पापस्य विशुद्धिं ददाति इति) (Neuter, Nom./Acc., Singular)
Speaker
Narrative voice (contextual Purāṇic narration)
Characters & Entities
M
MunisP
Pīlu (tree)T
TīrthaFAQs
Holy places sanctified by sages uplift devotees; simple acts like bathing and drinking tīrtha-water are portrayed as powerful means of purification and merit.
A tīrtha identified by a pair of pīlu trees (pīlu-yugma), within the Dharmāraṇya sacred landscape.
Snāna (bathing) at the tīrtha and pāna (drinking) of its water for merit and purification.