Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 4

मृगयूथे स्थितं दृष्ट्वा गोवत्सं तत्पदातिना । उक्तो राजा मया दृष्टं कौतुकं नृपसत्तम

mṛgayūthe sthitaṃ dṛṣṭvā govatsaṃ tatpadātinā | ukto rājā mayā dṛṣṭaṃ kautukaṃ nṛpasattama

मृगांच्या कळपात उभा असलेला गोवत्स पाहून त्या पायदळ सैनिकाने राजास म्हटले— “हे नृपश्रेष्ठ, मी एक अद्भुत कौतुक पाहिले आहे।”

मृगयूथेin the herd of deer
मृगयूथे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमृग-यूथ (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरणे/Locative), एकवचन; मृगाणां यूथम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः
स्थितम्standing/placed
स्थितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/स्थितम् = 'standing/placed'
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (Absolutive/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund), पूर्वकाल क्रिया
गोवत्सम्the calf
गोवत्सम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
तत्पदातिनाby that foot-soldier
तत्पदातिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पदाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (करणे/Instrumental), एकवचन; तत्-शब्दः विशेषणरूपेण
उक्तःwas addressed/told
उक्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'was told/was addressed'
राजाthe king
राजा:
Karma (Patient in passive/कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
मयाby me
मया:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया विभक्ति, एकवचन
दृष्टम्seen
दृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; 'seen' (उक्ते वाक्ये कर्म)
कौतुकम्a wonder/curiosity
कौतुकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकौतुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप-सत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति (Vocative), एकवचन; नृपाणां सत्तमः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

Sūta (narration; dialogue reported)

Scene: A foot-soldier in a forest clearing points out a lone calf standing calmly amid a clustered herd of deer; the king listens, intrigued, with attendants behind.

B
Balāhaka (king)
P
Padāti (foot-soldier)
G
Govatsa (calf)
M
Mṛga-yūtha (herd of deer)

FAQs

The sacred often announces itself through the extraordinary, drawing attention toward a hidden tīrtha and divine presence.

The developing account is leading toward Govatsa-tīrtha in Dharmāraṇya.

None; it narrates an auspicious anomaly that prompts the king to investigate.