Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 63

Devanagari script

कंटकाढ्यां च बदरीं बिभ्रती तु महानना । तत्राभवन्महायुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्

Transliteration

kaṃṭakāḍhyāṃ ca badarīṃ bibhratī tu mahānanā | tatrābhavanmahāyuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam

Translation

ती महानना देवी काट्यांनी भरलेली बदरीची फांदी धारण करीत होती; तेथेच मग एक महायुद्ध उद्भवले—अतिशय तुमुल व लोमहर्षक।

Word by Word

• कण्टकाढ्याम्: abounding in thorns
• कण्टकाढ्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कण्टक (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—कण्टकैः आढ्या (तृतीया-तत्पुरुष)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• बदरीम्: jujube tree/berry (badarī)
• बदरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बदरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• बिभ्रती: bearing, holding
• बिभ्रती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: धातु √भृ (भरणे)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुषार्थे वर्तमानकृदन्त-प्राय रूपम्; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; शतृ-प्रत्यय (present active participle)

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय—विरोध/विशेषार्थक-निपात (particle: ‘but/indeed’)

• महानना: large-faced (one with a great face)
• महानना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महā (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—महच्च तत् आननम् यस्याः (कर्मधारय)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• अभवत्: occurred, happened
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धातु √भू (सत्तायाम्)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन

• महायुद्धम्: a great battle
• महायुद्धम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक) + युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—महच्च तत् युद्धम्

• तुमुलम्: tumultuous
• तुमुलम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुमुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (महायुद्धम्)

• लोमहर्षणम्: hair-raising, thrilling
• लोमहर्षणम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोम (प्रातिपदिक) + हर्षण (प्रातिपदिक/कृदन्त-निष्पन्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—लोमानि हर्षयति इति (षष्ठी/कर्म-तत्पुरुष)

Speaker

Vyāsa (narrative voice implied in this passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (contextually Yudhiṣṭhira)

Visual Art Cues

Scene: The Goddess, great-faced and formidable, brandishes a thorn-laden jujube branch; the air churns as a massive, tumultuous battle erupts in the forest, with dust, cries, and flashing weapons.

Characters & Entities

• Devī (Mātaṅgī/Śrī Mātā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When adharma rises, divine intervention can be forceful; fearsome scenes serve the restoration of cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred region Dharmāraṇya is the narrative locus; no named tīrtha is singled out in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the onset of battle.