Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 38
Devanagari script
इत्थं विवस्वतस्तां तु बहुशः पृच्छतो यदा । नाचचक्षे तदा क्रुद्धो भास्वांस्तां शप्तुमुद्यतः
Transliteration
itthaṃ vivasvatastāṃ tu bahuśaḥ pṛcchato yadā | nācacakṣe tadā kruddho bhāsvāṃstāṃ śaptumudyataḥ
Translation
अशा रीतीने विवस्वान् तिला वारंवार विचारू लागला; ती काहीच न सांगितल्यावर तेजस्वी भास्वान् क्रुद्ध होऊन तिला शाप देण्यास उद्यत झाला।
Word by Word
इत्थम्thus, in this manner
इत्थम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
विवस्वतःof Vivasvat (the Sun)
विवस्वतः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive); एकवचन
ताम्her
ताम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात (particle: but/indeed)
बहुशःmany times, repeatedly
बहुशः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootबहुशः (अव्यय)
Formअव्यय; आवृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (adverb: repeatedly)
पृच्छतःwhile (he) was asking
पृच्छतः:
Sambandha (Genitive absolute-like modifier)
TypeAdjective
Rootप्रच्छ् (धातु) → पृच्छत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ); पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive); एकवचन; ‘पृच्छतः’ = ‘(तस्य) पृच्छतः’
यदाwhen
यदा:
Kāla (Temporal marker)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक सम्बन्धबोधक (temporal conjunction: when)
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
आचचक्षे(he) told, declared
आचचक्षे:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect); प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन; आत्मनेपद
तदाthen
तदा:
Kāla (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Kartṛ (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (प्रातिपदिक; कृदन्त from क्रुध्)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन
भास्वान्Bhāsvān (the Sun)
भास्वान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभास्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन
ताम्her
ताम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative); एकवचन
शप्तुम्to curse
शप्तुम्:
Prayojana (Purpose infinitive)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (infinitive); ‘to curse’
उद्यतःready, intent (on)
उद्यतः:
Kartṛ (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootउद्यत (प्रातिपदिक; कृदन्त from उद्+यम्)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative); एकवचन
Speaker
Purāṇic narrator (contextual)
Visual Art Cues
Scene: Vivasvān, blazing with restrained radiance, confronts Saṃjñā/consort figure who remains silent; the moment freezes at the brink of a curse—raised hand, stern gaze, aura of solar fire.
Characters & Entities
V
Vivasvān (Sūrya)C
Chāyā/Saṃjñā contextC
Curse (śāpa)FAQs
Concealment in matters of dharma breeds conflict; truthfulness prevents escalation and harsh consequences.
No tīrtha is referenced in this line.
None; it narrates the impending curse due to non-disclosure.