Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 47

Devanagari script

अमात्यानुचरैः सार्धं प्रविष्टः स्वपुरं यमः । तत्रांतरे महातेजा नारदो मुनिपुंगवः

Transliteration

amātyānucaraiḥ sārdhaṃ praviṣṭaḥ svapuraṃ yamaḥ | tatrāṃtare mahātejā nārado munipuṃgavaḥ

Translation

यम आपल्या अमात्यां व सेवकांसह स्वनगरात प्रविष्ट झाला. तेवढ्यात महातेजस्वी, मुनिपुंगव नारद तेथे येऊन पोहोचला.

Word by Word

• अमात्य-अनुचरैः: with ministers and attendants
• अमात्य-अनुचरैः: Sahakāraka (Instrument/सह-करण)
• Type: Noun
• Root: अमात्य (प्रातिपदिक) + अनुचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; द्वन्द्वसमासः (समाहार/इतरेतर-भावे)

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sambandha (Association/सहभाव)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक-उपपद (with/along with)

• प्रविष्टः: entered
• प्रविष्टः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘entered’

• स्व-पुरम्: his own city
• स्व-पुरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य पुरम्)

• यमः: Yama
• यमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• अन्तरे: in the meantime
• अन्तरे: Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘अन्तरे’ = in the interval/meanwhile

• महातेजाः: of great splendor
• महातेजाः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (महत्तेजाः = महान् तेजस्वी)

• नारदः: Narada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• मुनि-पुंगवः: the foremost of sages
• मुनि-पुंगवः: Apposition (सम्बोधन/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + पुंगव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां पुंगवः)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Brāhma-khaṇḍa framing)

Characters & Entities

• Yama
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas portray dharma as administered within cosmic order, where enlightened sages like Nārada move freely to guide events.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Yama’s city is referenced as a narrative setting; no earthly tīrtha is praised in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse sets the scene for a dialogue/encounter in Yama’s court.