Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 48
Devanagari script
परिष्वजस्व मां कांतां पाययस्व तवाधरम् । नाहं गंतुं समर्थास्मि स्मरबाणप्रपीडिता
Transliteration
pariṣvajasva māṃ kāṃtāṃ pāyayasva tavādharam | nāhaṃ gaṃtuṃ samarthāsmi smarabāṇaprapīḍitā
Translation
“हे प्रिय, मला आलिंगन दे आणि तुझ्या अधरांचा रस मला पाज. स्मरबाणांनी पीडित झाल्याने मी पुढे जाऊ शकत नाही।”
Word by Word
परिष्वजस्वembrace (me)
परिष्वजस्व:
Kriyā (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootpari-√svaj (धातु: स्वज्/आलिङ्गने)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; आत्मनेपद
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
कान्ताम्beloved
कान्ताम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāntā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (माम्)
पाययस्वmake (me) drink
पाययस्व:
Kriyā (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Root√pā (धातु: पा/पाने) + णिच् (causative)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
अधरम्lower lip
अधरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootadhara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
नnot
न:
Kriyā-pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Karma (Object of 'samarthā'/कर्म)
TypeVerb
Root√gam (धातु: गम्/गत्यर्थ) + तुमुन्
Formकृदन्त (तुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive)
समर्थाable
समर्था:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamarthā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (अहम्)
अस्मिam
अस्मि:
Kriyā (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु: अस्/भू)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
स्मरबाणप्रपीडिताtormented by Cupid's arrows
स्मरबाणप्रपीडिता:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsmara-bāṇa (प्रातिपदिक) + pra-√pīḍ (धातु: पीड्/पीडने) + kta
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (स्मरस्य बाणाः); कृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (PPP) 'प्रपीडित'; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (अहम्)
Speaker
A young woman (sā bālā)
Visual Art Cues
Scene: The woman reaches out with both arms as if to embrace, lips parted in longing; her body language shows weakness and urgency, as though halted by passion; the youth remains just out of reach.
Characters & Entities
S
Smara (Kāma)FAQs
Kāma can overpower the mind through sensory invitation; dharma praises restraint and clarity.
None is specified in this verse; it is narrative dialogue.
No ritual act is prescribed; the focus is on the psychology of desire.