Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 39

Devanagari script

क्लृप्तमन्नं द्विजाग्र्येभ्यः सा भक्त्या पर्यवेषयत् । दध्योदनं निरुपमं निवेद्य समतोषयत्

Transliteration

klṛptamannaṃ dvijāgryebhyaḥ sā bhaktyā paryaveṣayat | dadhyodanaṃ nirupamaṃ nivedya samatoṣayat

Translation

अन्नाची व्यवस्था करून तिने श्रेष्ठ द्विजांना भक्तीने वाढले; आणि अनुपम दध्योदन (दही-भात) अर्पण करून त्यांना पूर्ण तृप्त केले।

Word by Word

• क्लृप्तम्: prepared
• क्लृप्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्लृप्त (कृदन्त; √कॢप् (धातु) क्त-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तं कृदन्तम्; विशेषणम् (अन्नम्) — Neuter, Accusative, Singular; 'prepared'

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम् — Neuter, Accusative (2nd), Singular

• द्विजाग्र्येभ्यः: to the foremost Brahmins
• द्विजाग्र्येभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + अग्र्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), बहुवचनम् — Masculine, Dative (4th), Plural

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम् — Feminine, Nominative (1st), Singular; सर्वनाम

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण/हेतु), एकवचनम् — Feminine, Instrumental (3rd), Singular

• पर्यवेषयत्: served (food) around
• पर्यवेषयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि+अव+√इष् (धातु) (सेवने/इच्छायाम्)
• Form: लङ्-लकारः (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्?; वस्तुतः 3rd sg परस्मैपदम् — Imperfect (past), 3rd person, Singular, Parasmaipada

• दध्योदनम्: curd-rice
• दध्योदनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दधि (प्रातिपदिक) + ओदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम् — Masculine, Accusative, Singular

• निरुपमम्: unmatched
• निरुपमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निरुपम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (दध्योदनम्) — Masculine, Accusative, Singular

• निवेद्य: having offered
• निवेद्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: नि+√विद् (धातु) ल्यप्-प्रत्यय (क्त्वा-अर्थे अव्ययकृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्तं अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive) — having offered/presented

• समतोषयत्: satisfied (them)
• समतोषयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+√तुष् (धातु) (तोषणे)
• Form: लङ्-लकारः (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् — Imperfect (past), 3rd person, Singular

Speaker

Narrator (context not provided; likely a Purāṇic narrator relating events within Brahmottarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: The hostess personally serves the foremost brāhmaṇas; a prominent bowl of pristine curd-rice is offered; recipients appear content, hands raised in blessing.

Characters & Entities

• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion (bhakti) transforms ordinary serving into a sacred act that brings genuine satisfaction to the worthy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse highlights dharma centered on honoring brāhmaṇas.

What ritualistic prescription is mentioned?

Devoutly serving a prepared feast to brāhmaṇas, including special dishes such as dadhyodana.