Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 2

सूत उवाच । विदर्भविषये पूर्वमासीदेको द्विजोत्तमः । वेदमित्र इति ख्यातो वेद शास्त्रार्थवित्सुधीः

sūta uvāca | vidarbhaviṣaye pūrvamāsīdeko dvijottamaḥ | vedamitra iti khyāto veda śāstrārthavitsudhīḥ

सूत म्हणाला— “पूर्वी विदर्भ देशात वेदमित्र नावाने प्रसिद्ध असा एक द्विजोत्तम होता; तो बुद्धिमान व वेद-शास्त्रांच्या अर्थाचा जाणकार होता.”

सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
विदर्भ-विषयेin the region of Vidarbha
विदर्भ-विषये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविदर्भ + विषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (विदर्भस्य विषयः)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
आसीत्there was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
एकःone
एकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (द्विजोत्तमः)
द्विजोत्तमःbest of the twice-born (excellent Brahmin)
द्विजोत्तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् उत्तमः)
वेदमित्रःVedamitra (name)
वेदमित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेद + मित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम; समासः—तत्पुरुष (वेदस्य मित्रम्/वेदेन मित्रः)
इतिthus, named as
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-निर्देशक (quotative particle)
ख्यातःwas renowned, was known
ख्यातः:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (आसीत्) इत्यस्य विशेषणम्
वेदthe Veda
वेद:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (वित्) इत्यस्य कर्म
शास्त्र-अर्थ-वित्knower of the meanings of the śāstras
शास्त्र-अर्थ-वित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशास्त्र + अर्थ + विद् (धातु)→वित् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शास्त्राणाम् अर्थान् वेत्ति)
सुधीःa wise man
सुधीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसु + धी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (सु-धीः = उत्तमा बुद्धिः यस्य)

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sauti)

Tirtha: Vidarbha (regional setting)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣayaḥ

Scene: A learned brāhmaṇa Vedamitra in a Vidarbha village/āśrama setting, holding palm-leaf manuscripts, surrounded by students or ritual implements, conveying calm scholarship.

S
Sūta
V
Vidarbha
V
Vedamitra

FAQs

Dharma narratives often begin by establishing a teacher-like exemplar—learned, disciplined, and rooted in śāstra.

Vidarbha is named as the setting (a sacred-geographical marker), though no particular tīrtha is specified in this verse.

None in this verse; it introduces a character for the forthcoming vrata-related account.