Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Brahmottara Khanda›Adhyaya 8›Shloka 160
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 160

Devanagari script

तं पादमूले पतितं स्वपुत्रं विवेद नासौ पृथिवीपतिः क्षणम् । प्रबोधितोऽमात्यजनैः कथंचिदुत्थाय क्लिन्नेन हृदालिलिंग

Transliteration

taṃ pādamūle patitaṃ svaputraṃ viveda nāsau pṛthivīpatiḥ kṣaṇam | prabodhito'mātyajanaiḥ kathaṃcidutthāya klinnena hṛdāliliṃga

Translation

पायांजवळ पडलेल्या आपल्या पुत्राला तो पृथ्वीपति क्षणभर ओळखू शकला नाही. अमात्यांनी कसाबसा जागविल्यावर तो उठला आणि शोकाने भिजलेल्या हृदयाने त्याला आलिंगन दिले।

Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम
पादमूलेat the foot/at the base of the feet
पादमूले:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पादस्य मूले)
पतितम्fallen
पतितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपतित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पत्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
स्वपुत्रम्his own son
स्वपुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारयः (स्वः पुत्रः)
विवेदknew/recognized
विवेद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + विद् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्ण), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
असौthat (man), he
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
पृथिवीपतिःthe king (lord of the earth)
पृथिवीपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पृथिव्याः पतिः)
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कालवाचक-उपपद
प्रबोधितःawakened
प्रबोधितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + बुध् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि—‘having been awakened’
अमात्यजनैःby the ministers’ people/attendants
अमात्यजनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअमात्य (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अमात्यानां जनैः)
कथंचित्somehow
कथंचित्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथंचित् (अव्यय)
Formप्रकारार्थक-अव्यय (adverb)
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having risen’
क्लिन्नेनwith wet/tear-soaked
क्लिन्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootक्लिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्लिद्)
Formनपुंसक/पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
हृदाwith (his) heart
हृदा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन (वैकल्पिक-रूप: हृदा)
अलिलिङ्गembraced
अलिलिङ्ग:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + लिङ्ग् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्ण), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker

Unspecified (narrative voice within Sūta’s telling)

Visual Art Cues

Scene: A king stands stunned over a youth collapsed at his feet; ministers gently lift and awaken the king; then the king rises and embraces his son, tears visible, garments damp with emotion and haste.

Characters & Entities
P
pṛthivīpati (the king)
A
amātya (ministers)
S
svaputra (son)

FAQs

Worldly power cannot shield one from sorrow; compassion and humility arise when dharma confronts human fragility.

No tīrtha is named in this verse; it serves the narrative arc supporting the vrata-māhātmya.

None; the verse focuses on a king’s awakening and grief.

←Previous Verse
Next Verse→