Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 143
Devanagari script
स्वप्नोयं किमु न स्वप्नो भ्रमोऽयं किं तु न भ्रमः । एष धूर्तोऽथवा कश्चिद्यक्षो गंधर्व एव वा
Transliteration
svapnoyaṃ kimu na svapno bhramo'yaṃ kiṃ tu na bhramaḥ | eṣa dhūrto'thavā kaścidyakṣo gaṃdharva eva vā
Translation
हे स्वप्न आहे की स्वप्न नाही? हा भ्रम आहे की भ्रम नाही? हा धूर्त आहे, की कोणी यक्ष, की खरोखर गंधर्व?
Word by Word
स्वप्नःdream
स्वप्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
किमुis it perhaps?
किमु:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् + उ (अव्यय-समुच्चय)
Formप्रश्न-निपात (interrogative particle: 'is it perhaps?')
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
स्वप्नःdream
स्वप्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भ्रमःdelusion
भ्रमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
किम्what?/is it?
किम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थे अव्ययीभूतम् (interrogative particle)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
भ्रमःdelusion
भ्रमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
धूर्तःrogue/trickster
धूर्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथवाor else
अथवा:
Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive: or)
कश्चित्someone/any
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम (indefinite pronoun)
यक्षःyaksha
यक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गन्धर्वःgandharva
गन्धर्वः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
Speaker
Unspecified woman (inner questioning/monologue in the narrative)
Visual Art Cues
Scene: The heroine looks around anxiously, half-turning as if to flee, while the mysterious figure stands poised; faint silhouettes of celestial musicians or forest spirits hover in imagination.
Characters & Entities
Y
YakṣaG
GandharvaFAQs
When confronted with the extraordinary, the mind oscillates between faith and doubt; discernment is needed before judgment.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.