Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 35

Devanagari script

तदंते चांबुजं भूयः सकलं मंडलत्रयम् । पत्रकेसरकिंजल्कव्याप्तं ताराक्षरैः क्रमात्

Transliteration

tadaṃte cāṃbujaṃ bhūyaḥ sakalaṃ maṃḍalatrayam | patrakesarakiṃjalkavyāptaṃ tārākṣaraiḥ kramāt

Translation

त्याच्या शेवटी पुन्हा एक कमळ रचावे, ज्यात त्रिमंडलांचा संपूर्ण समावेश असेल. त्याची पाकळ्या, केसर व पराग क्रमाने तारक-अक्षरांनी व्याप्त असोत.

Word by Word

• तद्-अन्ते: at its end
• तद्-अन्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन; ‘तस्य अन्ते’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• अम्बुजम्: a lotus
• अम्बुजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अम्बुज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन

• भूयः: again / further
• भूयः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयः (अव्यय)
• Form: पुनरर्थक-अव्यय (again/further)

• सकलम्: entire
• सकलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन; विशेषणम्

• मण्डल-त्रयम्: the set of three circles
• मण्डल-त्रयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन; ‘त्रीणि मण्डलानि’ (collective)

• पत्र-केसर-किञ्जल्क-व्याप्तम्: filled with petals, filaments, and pollen
• पत्र-केसर-किञ्जल्क-व्याप्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पत्र (प्रातिपदिक) + केसर (प्रातिपदिक) + किञ्जल्क (प्रातिपदिक) + व्याप्त (कृदन्त; √व्याप् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Object), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘व्याप्तम्’ = filled/pervaded; समासेण ‘पत्रैः केसरैः किञ्जल्कैश्च व्याप्तम्’

• तारा-अक्षरैः: with tārā syllables
• तारा-अक्षरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तारा (प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; ‘ताराया अक्षरैः’ (tārā-syllables)

• क्रमात्: in order / sequentially
• क्रमात्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘क्रमेण/अनुक्रमेण’

Speaker

Narratorial/Instructional voice (diagram completion instruction)

Visual Art Cues

Scene: A radiant lotus diagram with three concentric maṇḍalas; each petal inscribed with tāraka syllables; filaments and pollen rendered as fine golden threads and dots, all vibrating with mantra-light.

Characters & Entities

• Maṇḍala-traya
• Tāraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The lotus-maṇḍala symbolizes ordered cosmos; mantra (tāraka) ‘fills’ the structure, turning geometry into living worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; this is a universal liturgical/diagrammatic instruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

Create a lotus representing the three maṇḍalas and pervade its parts (petal/filament/pollen) with tāraka syllables in sequence.