Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 32
Devanagari script
तस्मिन्नेवं क्रन्दमाने जातमात्रे कुमारके । काचिदभ्याययौ शीघ्रं दिष्ट्या विप्रवरांगना
Transliteration
tasminnevaṃ krandamāne jātamātre kumārake | kācidabhyāyayau śīghraṃ diṣṭyā vipravarāṃganā
Translation
तो नवजात बालक असा रडत असता, दैवयोगाने एक श्रेष्ठ ब्राह्मण स्त्री वेगाने त्याच्याकडे आली।
Word by Word
तस्मिन्in/at that (time/place)
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम
एवंthus
एवं:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
क्रन्दमानेwhile crying
क्रन्दमाने:
Adhikarana (Saptami-absolute/अधिकरण)
TypeVerb
Root√क्रन्द् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्), आत्मनेपद-शानच्; सप्तमी (7th), एकवचन, पुंलिङ्ग/नपुंसक—'while (he) was crying' (सप्तमी-सम्बन्ध/सप्तमी-absolute)
जातमात्रेjust-born
जातमात्रे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजात (√जन्, धातु; क्त) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'just born'—सप्तमी-सम्बन्ध (with kumārake)
कुमारकेin the little boy (i.e., regarding the boy)
कुमारके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुमारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; लघु/स्नेहार्थक-प्रत्यय (क)
काचित्a certain (woman)
काचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनिश्चित-प्रत्यय (चित्) = 'some (woman)'
अभ्याययौcame near, approached
अभ्याययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-आ-√या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
दिष्ट्याfortunately
दिष्ट्या:
Hetu/Reason (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग; तृतीया-एकवचनरूपेण निपातवत् (interjectional instrumental) = 'by good fortune'
विप्रवराङ्गनाa noble brahmin woman
विप्रवराङ्गना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक) + अङ्गना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—विप्र-वर (कर्मधारय/तत्पुरुष: 'excellent brahmin') + अङ्गना (षष्ठी-तत्पुरुष) = 'wife/woman of an excellent brahmin'
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narration; specific speaker not explicit in the given snippet)
Tirtha Mahatmya
Type: ghat
Visual Art Cues
Scene: A brāhmaṇa woman approaches quickly toward the crying newborn at the lakeside; her movement contrasts with the still water; the moment turns from despair to possibility.
Characters & Entities
V
vipra-varāṅganā (brāhmaṇa woman)K
kumāraka (newborn)FAQs
Purāṇic storytelling frames compassion as divinely supported—aid arrives through dharmic persons at critical moments.
No named tīrtha is specified in the verse.
None; the verse introduces a rescuer figure.