Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 20

Devanagari script

दृष्ट्वा निरुद्ध्यमानां तां विदर्भाधिपतिः पुरीम् । योद्धुमभ्याययौ तूर्णं बलेन महता वृतः

Transliteration

dṛṣṭvā niruddhyamānāṃ tāṃ vidarbhādhipatiḥ purīm | yoddhumabhyāyayau tūrṇaṃ balena mahatā vṛtaḥ

Translation

आपली नगरी वेढली जात आहे असे पाहून विदर्भाधिपती, मोठ्या सैन्याने वेढलेला, युद्धासाठी त्वरेने निघाला.

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया

• निरुद्ध्यमानाम्: being besieged/blocked
• निरुद्ध्यमानाम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: नि + रुध् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्/मान-प्रत्ययान्तः (present passive participle), स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'पुरीम्' विशेषणम्

• ताम्: that
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• विदर्भाधिपतिः: the lord of Vidarbha
• विदर्भाधिपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विदर्भ + अधिपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पुरीम्: city
• पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• योद्धुम्: to fight
• योद्धुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: युध् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्तः (infinitive), प्रयोजनार्थः (purpose)

• अभ्याययौ: came/advanced towards
• अभ्याययौ: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + आ + या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• तूर्णम्: swiftly
• तूर्णम्: Manner adjunct (रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्णम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb)

• बलेन: with an army/force
• बलेन: Sahakari/Karana (Means/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• महता: great
• महता: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'बलेन' विशेषणम्

• वृतः: surrounded, accompanied
• वृतः: Visheshana (Adjectival participle/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'विदर्भाधिपतिः' विशेषणम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: Sages

Visual Art Cues

Scene: Satyaratha armored, mounting a chariot or horse, surrounded by a vast army; city gate behind him; standards unfurl; the moment of departure toward battle.

Characters & Entities

• Satyaratha
• Vidarbha
• Śālva (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A ruler’s dharma includes swift protection of the people when danger threatens the realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No; the focus is civic protection rather than tīrtha-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the king’s immediate response in accordance with kshatra-duty.