Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 63
Devanagari script
निर्वत्र्य निरयावासाञ्चक्रे चंडालजातिकाम् । सापि भ्रष्टा यमपुराच्चांडालीगर्भमाश्रिता
Transliteration
nirvatrya nirayāvāsāñcakre caṃḍālajātikām | sāpi bhraṣṭā yamapurāccāṃḍālīgarbhamāśritā
Translation
नरकातील वास ठरवून त्याने तिला चांडाल-जातीत घातले. आणि ती यमपुरीतून पतित होऊन चांडाळीच्या गर्भात प्रविष्ट झाली.
Word by Word
निर्वत्र्यhaving effected/after assigning
निर्वत्र्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनिर् + वत्स्/वृत् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); पाठभेद/दुर्लभ-रूप, अर्थतः ‘निर्वर्त्य/निर्वृत्य’ = having carried out/after causing
निरयावासान्hell-dwellings, abodes in hell
निरयावासान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिरय + आवास (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (निरये आवासाः/निरयस्य आवासाः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चक्रेmade, appointed
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
चाण्डालजातिकाम्a woman of caṇḍāla caste
चाण्डालजातिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचाण्डाल + जातिका (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (चाण्डाली जातिका/चाण्डाल-जातिका); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: also)
भ्रष्टाfallen, cast down
भ्रष्टा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभ्रंश् (धातु) → भ्रष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यमपुरात्from Yama’s city
यमपुरात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootयमपुर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (यमस्य पुरम्); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
चाण्डालीगर्भम्a caṇḍālī’s womb
चाण्डालीगर्भम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचाण्डाली + गर्भ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (चाण्डाल्याः गर्भः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आश्रिताhaving entered, having resorted to
आश्रिता:
Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootआ + श्रि (धातु) → आश्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having taken refuge/entered’
Speaker
Narrator (context not specified in snippet; Purāṇic narrative voice)
Visual Art Cues
Scene: A stark transition: Yama’s attendants lead the soul away from the court toward grim hell-dwellings; then a second scene shows descent into a Caṇḍālī woman’s womb, symbolizing rebirth.
Characters & Entities
Y
YamapuraN
Niraya (hell)C
CaṇḍālaC
CaṇḍālīFAQs
Purāṇic dharma frames rebirth and suffering as outcomes of prior actions, administered under cosmic justice.
No pilgrimage site is praised; the verse concerns post-mortem judgment and rebirth.
None.