Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 59
Devanagari script
स मर्कटो मुक्तबंधः कुक्कुटेन सहामुना । भीतो दूरं प्रदुद्राव विधूयाग्निकणान्बहून्
Transliteration
sa markaṭo muktabaṃdhaḥ kukkuṭena sahāmunā | bhīto dūraṃ pradudrāva vidhūyāgnikaṇānbahūn
Translation
बंधमुक्त तो माकड त्या कोंबड्यासह भीतीने दूर पळून गेला आणि अनेक अग्निकण झटकून टाकीत गेला।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मर्कटःthe monkey
मर्कटः:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootमर्कट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुक्तबन्धःfreed from bonds
मुक्तबन्धः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootमुक्त + बन्ध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मुक्तः बन्धः यस्य/मुक्तबन्धः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘मर्कटः’ इत्यस्य विशेषणम्
कुक्कुटेनwith the rooster
कुक्कुटेन:
Sahakāraka (Companion)
TypeNoun
Rootकुक्कुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sambandha (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक उपपद (with)
अमुनाwith that one
अमुना:
Sahakāraka (Companion)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; ‘कुक्कुटेन’ इत्यस्य सहवाचक पुनरुक्ति
भीतःfrightened
भीतः:
Kriyā (Participial)
TypeVerb
Rootभी (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः/मर्कटः’ इत्यस्य विशेषणम्
दूरम्far away
दूरम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Distance)
TypeNoun
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
प्रदुद्रावran off
प्रदुद्राव:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootप्र-द्रु (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
विधूयshaking off
विधूय:
Kriyā (Gerund)
TypeVerb
Rootवि-धू (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; ‘having shaken off’
अग्निकणान्sparks of fire
अग्निकणान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootअग्नि + कण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अग्नेः कणाः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
बहून्many
बहून्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; ‘अग्निकणान्’ इत्यस्य विशेषणम्
Speaker
Narrator (speaker not explicit in verse snippet)
Visual Art Cues
Scene: A monkey, newly unbound, bolts away with a rooster; sparks cling to fur/feathers and scatter as they run into the night, leaving a trail of glowing embers.
Characters & Entities
M
Markaṭa (monkey)K
Kukkuṭa (rooster)A
Agni (fire)FAQs
Actions set events in motion; even small acts in emergencies can shape outcomes for many beings.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.