Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29

Devanagari script

एतस्यां तनयं जातमात्मनश्चिरसंगमात् । सोऽपि विप्रोऽनिशं स्वप्ने द्रक्ष्यति प्रेमभावितम्

Transliteration

etasyāṃ tanayaṃ jātamātmanaścirasaṃgamāt | so'pi vipro'niśaṃ svapne drakṣyati premabhāvitam

Translation

तिच्यापासून दीर्घकाळ नियत संगमामुळे एक पुत्र जन्मेल; तोही ब्राह्मण होऊन, प्रेमभावाने भरलेल्या अंतःकरणाने, निरंतर स्वप्नात (प्रियेला) पाहील।

Word by Word

• एतस्याम्: in her
• एतस्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• तनयम्: a son
• तनयम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• जातम्: born
• जातम्: Visheshana of Karma (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √जन् (धातु) + जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तनयम् इति विशेषणम्

• आत्मनः: of himself/one's own
• आत्मनः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• चिरसंगमात्: from long association/union
• चिरसंगमात्: Apādāna (अपादान/Source)
• Type: Noun
• Root: चिर + संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष (चिरः संगमः)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: also/even)

• विप्रः: a brāhmaṇa
• विप्रः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अनिशम्: constantly
• अनिशम्: Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण/Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: अनिशम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• स्वप्ने: in a dream
• स्वप्ने: Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• द्रक्ष्यति: will see
• द्रक्ष्यति: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• प्रेमभावितम्: one filled with love
• प्रेमभावितम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: प्रेमन् + भावित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भू/√भाव)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्; समासः तृतीया-तत्पुरुष (प्रेम्णा भावितम् = filled with love)

Speaker

Mahādevī (implied)

Skanda Dialogue

Listener: (contextual) Śaunaka and sages

Visual Art Cues

Scene: A newborn destined to be a brāhmaṇa; later, the youth in quiet sleep seeing a beloved in a dream, with a soft aura of love and remembrance.

Characters & Entities

• tanaya (son)
• vipra (brāhmaṇa)
• svapna (dream)
• prema (love)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Karmic destiny and divine arrangement shape relationships and births, even expressing through dream-experience.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse; it continues the personal boon narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual instruction appears; the verse describes an outcome tied to destiny and love.