Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तं प्रविष्टं शिवात्मानं स दृष्ट्वा ब्रह्मराक्षसः । अभिदुद्राव वेगेन जग्धंु क्षुत्परिपीडितः

Transliteration

taṃ praviṣṭaṃ śivātmānaṃ sa dṛṣṭvā brahmarākṣasaḥ | abhidudrāva vegena jagdhaṃु kṣutparipīḍitaḥ

Translation

त्याला शिवात्मभावात प्रविष्ट झालेला पाहून तो क्रूर ब्रह्मराक्षस, क्षुधेने पीडित, त्याला गिळण्याच्या इच्छेने वेगाने धावून आला।

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम

• प्रविष्टम्: entered
• प्रविष्टम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र-विश् (धातु) → प्रविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे; विशेषणम्

• शिवात्मानम्: the one whose self is Śiva (Śiva-natured)
• शिवात्मानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य आत्मा), पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)

• ब्रह्मराक्षसः: the Brahma-rākṣasa (a type of demon)
• ब्रह्मराक्षसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः, पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अभिदुद्राव: rushed towards
• अभिदुद्राव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√द्रु (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपदम्), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; (perfect)

• वेगेन: with speed
• वेगेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्

• जग्धुम्: to devour
• जग्धुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: √भक्ष्/√अद् (धातु) → जग्धुम् (तुमुन्)
• Form: तुमुनन्तम् (infinitive), अव्ययवत् प्रयोगः

• क्षुत्परिपीडितः: tormented by hunger
• क्षुत्परिपीडितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्षुत् (प्रातिपदिक) + परि-पीड् (धातु) → परिपीडित (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषः (क्षुधा परिपीडितः), भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ब्रह्मराक्षसस्य)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; specific speaker not stated in this excerpt)

Visual Art Cues

Scene: A fierce Brahmarākṣasa, gaunt with hunger yet massive and terrifying, rushes through a dark forest toward a serene yogin absorbed in Śiva-consciousness.

Characters & Entities

• Śiva
• Brahmarākṣasa
• Śiva-yogin

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even violent, hunger-driven evil is powerless before one established in Śiva-consciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse focuses on saintly power rather than naming a specific tīrtha in the excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; the emphasis is on the transformative merit of proximity to a realized yogin.