Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 18
Devanagari script
क्षात्त्रस्यायं परो धर्मः क्षताद्यत्परिरक्षणम् । तस्मात्कुलोचिते धर्मे नष्टे त्वज्जीवितेन किम्
Transliteration
kṣāttrasyāyaṃ paro dharmaḥ kṣatādyatparirakṣaṇam | tasmātkulocite dharme naṣṭe tvajjīvitena kim
Translation
क्षत्रियाचा हा परम धर्म—जखमी व पीडितांचे रक्षण करणे. म्हणून कुलोचित धर्मच नष्ट झाला तर तुझ्या जीवनाचा काय अर्थ उरतो?
Word by Word
क्षात्रस्यof the warrior-class duty
क्षात्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkṣātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
परःhighest
परः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
धर्मःduty; dharma
धर्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्षतात्from injury; from harm
क्षतात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootkṣata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
परिरक्षणम्protection; guarding
परिरक्षणम्:
Karta (Predicate nominal/क्रियानाम)
TypeVerb
Rootpari-rakṣ (धातु)
Formल्युट्-प्रत्ययान्त कृदन्त (verbal noun/action noun); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इत्यव्ययप्रयोगः; हेत्वर्थ/तस्मादर्थ (therefore)
कुलोचितेproper to the family
कुलोचिते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkula + ucita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (कुलस्य उचितः)
धर्मेin duty; in dharma
धर्मे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
नष्टेwhen (it is) lost
नष्टे:
Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी)
TypeAdjective
Rootnaṣṭa (प्रातिपदिक; from naś धातु)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; भूतकालिक-विशेषण (lost)
त्वत्your
त्वत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-सम्बन्धार्थे पूर्वपद (your)
जीवितेनwith life; by living
जीवितेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootjīvita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
किम्what (use)
किम्:
Sambandha (Interrogative particle)
TypeIndeclinable
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रश्नार्थक-निपात (what use?)
Speaker
A woman (queen/consort) articulating kṣatriya-dharma to the king
Skanda Dialogue
Listener: राजा (addressed)
Visual Art Cues
Scene: Didactic tableau: a counselor/queen/elder instructs a king; behind them, a wounded person is being tended—visualizing ‘kṣatādya-parirakṣaṇam’.
FAQs
For rulers, dharma is protection; without it, life and status lose meaning.
No tīrtha appears; this is a dharma-definition verse.
None; it prescribes ethical duty rather than a rite.