Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 60

Devanagari script

वज्रबाहुश्च राजेंद्रः प्रविष्टो निजमंदिरम् । स्त्रीपुत्रामात्य सहितः प्रहर्षमतुलं ययौ

Transliteration

vajrabāhuśca rājeṃdraḥ praviṣṭo nijamaṃdiram | strīputrāmātya sahitaḥ praharṣamatulaṃ yayau

Translation

राजेंद्र वज्रबाहू आपल्या निजमंदिरात प्रविष्ट झाला; स्त्री, पुत्र व अमात्यांसह तो अतुल हर्षास प्राप्त झाला।

Word by Word

• वज्रबाहुः: Vajrabāhu (a person named Vajra-armed)
• वज्रबाहुः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: वज्रबाहु (प्रातिपदिक) = वज्र + बाहु
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वज्रस्य बाहुः)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• राजेन्द्रः: king of kings, great king
• राजेन्द्रः: Apposition (विशेष्य-विशेषण/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र (प्रातिपदिक) = राजा + इन्द्र
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञाम् इन्द्रः)

• प्रविष्टः: having entered / entered
• प्रविष्टः: Kriya (क्रिया/finite-action sense)
• Type: Verb
• Root: प्र + विश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘entered’

• निजमन्दिरम्: his own palace/house
• निजमन्दिरम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: निजमन्दिर (प्रातिपदिक) = निज + मन्दिर
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (निजं मन्दिरम्)

• स्त्रीपुत्रामात्यसहितः: accompanied by (his) wife, sons, and ministers
• स्त्रीपुत्रामात्यसहितः: Karta (कर्ता/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्त्रीपुत्रामात्यसहित (प्रातिपदिक) = स्त्री + पुत्र + अमात्य + सहित
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (सह-तत्पुरुषः/सहित-प्रयोगः) ‘स्त्री-पुत्र-अमात्यैः सहितः’ (with wife, sons, and ministers)

• प्रहर्षम्: joy, delight
• प्रहर्षम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: प्रहर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अतुलम्: incomparable
• अतुलम्: Visheshana (विशेषण/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘प्रहर्षम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (क्रिया/Main verb)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Purāṇic narrator (contextual; likely Sūta-style narration)

Visual Art Cues

Scene: A king enters his palace with queen, prince, and ministers; lamps lit, attendants bowing; the mood is calm and auspicious.

Characters & Entities

• Vajrabāhu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Righteous kingship supports social order; joy arises when family and counsel (ministers) are integrated in dharmic governance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it is a narrative transition within the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes the king’s return to his residence and his joy.