Adhyaya 12
Brahma KhandaBrahmottara KhandaAdhyaya 12

Adhyaya 12

या अध्यायात ऋषभांच्या मुखातून शैव “शिवमय कवच” विधीचे तांत्रिक वर्णन येते. प्रथम महादेवाला नमस्कार, शुद्ध स्थानी आसन, देहस्थितीची तयारी, इंद्रियनिग्रह आणि अविनाशी शिवाचे अखंड ध्यान सांगितले आहे. पुढे हृदयकमळात महादेवाचे अंतर्ध्यान करून षडक्षर-न्यासाने कवचाचा आरोप केला जातो. यानंतर रक्षण-लितनीत शिवरूपांचे (क) पृथ्वी-जल-अग्नी इत्यादी तत्त्वांमध्ये, (ख) पंचवक्त्र शिव—तत्पुरुष, अघोर, सद्योजात, वामदेव, ईशान—यांच्या द्वारा दिशांमध्ये, (ग) साधकाच्या देहात शिरापासून पायापर्यंत, आणि (घ) दिवस-रात्रीच्या प्रहरांमध्ये विन्यास करून सर्वतो रक्षणाची प्रार्थना केली आहे. दीर्घ मंत्रात्मक आवाहनात रोग-भय-आपत्ती निवारण मागितले असून फलश्रुतीत नित्यपाठ/धारणेने विघ्नशमन, दुःखनिवारण, दीर्घायुष्य व मंगलवृद्धी सांगितली आहे. शेवटी सूत सांगतात—ऋषभांनी एका राजकुमारास अभिमंत्रित भस्म, शंख व खड्ग देऊन बल-धैर्य वाढविले, शत्रूंचा प्रतिकार घडविला आणि विजय व राज्यरक्षणाचा आश्वास दिला।

Shlokas

Verse 1

ऋषभ उवाच । नमस्कृत्य महादेवं विश्वव्यापिनमीश्वरम् । वक्ष्ये शिवमयं वर्म सर्वरक्षाकरं नृणाम्

ऋषभ म्हणाले—विश्वव्यापी ईश्वर महादेवांना नमस्कार करून, मी मनुष्यांस सर्वरक्षा करणारे शिवमय वर्म (कवच) सांगतो।

Verse 2

शुचौ देशे समासीनो यथावत्कल्पितासनः । जितेंद्रियो जितप्राणश्चिंतयेच्छिवमव्ययम्

शुद्ध स्थानी बसून, विधिपूर्वक आसन मांडून, इंद्रिये जिंकून व प्राण संयमित करून, अव्यय शिवाचे चिंतन करावे।

Verse 3

हृत्पुंडरीकांतरसन्निविष्टं स्वतेजसा व्याप्तनभोवकाशम् । अतींद्रियं सूक्ष्ममनंतमाद्यं ध्यायेत्परानंदमयं महेशम्

हृदयकमळाच्या अंतरात विराजमान, स्वतेजाने नभ-आकाश व्यापणारा, इंद्रियातीत, सूक्ष्म, अनंत, आद्य—परमानंदस्वरूप महेशाचे ध्यान करावे।

Verse 4

ध्यानावधूताखिलकर्मबंधश्चिरं चिदानंदनिमग्नचेताः । षडक्षरन्याससमाहितात्मा शैवेन कुर्या त्कवचेन रक्षाम्

ध्यानाने सर्व कर्मबंध झटकून, चिरकाळ चिदानंदात निमग्न चित्त ठेवून, षडक्षर मंत्राच्या न्यासाने आत्मा समाहित करून—शैव कवचाने रक्षण करावे।

Verse 5

मां पातु देवोऽखिलदेवतात्मा संसारकूपे पतितं गभीरे । तन्नाम दिव्यं वरमंत्रमूलं धुनोतु मे सर्वमघं हृदिस्थम्

अखिल देवतांचा आत्मस्वरूप तो देव मला—गहि-या संसारकूपात पडलेल्या मला—रक्षो. त्याचे दिव्य नाम, श्रेष्ठ मंत्राचे मूळ, माझ्या हृदयातील सर्व पाप झटकून टाको.

Verse 6

सर्वत्र मां रक्षतु विश्वमूर्त्तिर्ज्योतिर्मयानंदघनश्चिदात्मा । अणोरणीयानुरुशक्तिरेकः स ईश्वरः पातु भयादशेषात्

विश्वमूर्ती, ज्योतिर्मय, आनंदघन, चिदात्मा प्रभू सर्वत्र माझे रक्षण करो. अणूपेक्षाही अणुतर, अपरिमित शक्ती असलेला तो एक ईश्वर मला सर्व भयापासून निःशेष वाचवो.

Verse 7

यो भूस्वरूपेण बिभर्ति विश्वं पायात्स भूमेर्गिरिशोऽष्टमूर्तिः । योऽपां स्वरूपेण नृणां करोति संजीनं सोऽवतु मां जलेभ्यः

जो पृथ्वीस्वरूपाने विश्व धारण करतो, तो अष्टमूर्ती गिरीश भूमितत्त्वाने माझे रक्षण करो. आणि जो जलस्वरूपाने प्राण्यांना संजीवन देतो, तो मला जलजन्य भयापासून वाचवो.

Verse 8

कल्पावसाने भुवनानि दग्ध्वा सर्वाणि यो नृत्यति भूरिलीलः । स कालरुद्रोऽवतु मां दवाग्नेर्वात्यादिभीतेरखिलाच्च तापात्

कल्पाच्या शेवटी सर्व भुवने दग्ध करून जो महालीलेने नृत्य करतो, तो कालरुद्र मला दावाग्नीपासून, वादळादि भयापासून आणि सर्व प्रकारच्या दाहक तापापासून रक्षण करो।

Verse 9

प्रदीप्तविद्युत्कनकावभासो विद्यावराभीतिकुठारपाणिः । चतुर्मुखस्तत्पुरुषस्त्रिनेत्रः प्राच्यां स्थितं रक्षतु मामजस्रम्

प्रदीप्त वीज व सुवर्णासारखा तेजस्वी, विद्या, वर, अभय व कुठार धारण करणारा, चतुर्मुख त्रिनेत्र तत्पुरुष पूर्व दिशेत स्थित होऊन सदैव माझे रक्षण करो।

Verse 10

कुठारवेदांकुशपाशशूलकपालढक्काक्षगुणान्दधानः । चतुर्मुखो नीलरुचिस्त्रिनेत्रः पायादघोरो दिशि दक्षिणस्याम्

कुठार, वेद, अंकुश, पाश, शूल, कपाल, ढक्का, अक्ष-माळ व धनुष्याची दोरी धारण करणारा, नीलवर्ण त्रिनेत्र चतुर्मुख अघोर दक्षिण दिशेत माझे रक्षण करो।

Verse 11

कुंदेन्दुशंखस्फटिकावभासो वेदाक्षमालावरदाभयांकः । त्र्यक्षश्चतुर्वक्त्र उरुप्रभावः सद्योधिजातोवतु मां प्रतीच्याम्

कुंद, चंद्र, शंख व स्फटिकासारखा उज्ज्वल, वेद व अक्ष-माळ धारण करणारा, वर व अभयचिन्हयुक्त, त्रिनेत्र चतुर्वक्त्र महाप्रभावी सद्योजात पश्चिम दिशेत माझे रक्षण करो।

Verse 12

वराक्षमालाभयटंकहस्तः सरोजकिंजल्कसमानवर्णः । त्रिलोचनश्चारुचतुर्मुखो मां पायादुदीच्यां दिशि वामदेवः

वर, अक्ष-माळ, अभय व टंक धारण करणारा, कमळाच्या परागासारखा वर्ण असलेला, त्रिलोचन सुंदर चतुर्मुख वामदेव उत्तर दिशेत माझे रक्षण करो।

Verse 13

वेदाभयेष्टांकुशटंकपाशकपालढक्काक्षकशूलपाणिः । सितद्युतिः पंचमुखोऽवतान्मामीशान ऊर्द्ध्वं परमप्रकाशः

ऊर्ध्वे परमप्रकाशस्वरूप, श्वेत तेजाने दीप्त, पंचमुख, वेद, अभय-मुद्रा, वर, अंकुश, टंका, पाश, कपाल, ढक्का, अक्ष-माळा व त्रिशूल धारण करणारे ईशान मला रक्षो।

Verse 14

मूर्धानमव्यान्मम चंद्रमौ लिर्भालं ममाव्यादथ भालनेत्रः । नेत्रे ममाव्याद्भगनेत्रहारी नासां सदा रक्षतु विश्वनाथः

माझ्या मस्तकाचे रक्षण चंद्रमौळी करो; माझ्या ललाटाचे रक्षण भालनेत्र करो; माझ्या डोळ्यांचे रक्षण भगनेत्रहारी करो; आणि माझ्या नासिकेचे सदा विश्वनाथ रक्षण करो।

Verse 15

पायाच्छ्रुती मे श्रुतिगीतकीर्तिः कपोलमव्या त्सततं कपाली । वक्त्रं सदा रक्षतु पंचवक्त्रो जिह्वां सदा रक्षतु वेदजिह्वः

माझ्या कानांचे रक्षण वेदांनी गाईलेली कीर्ती असणारे प्रभू करो; माझ्या कपोलांचे सदा कपाली रक्षण करो; माझ्या मुखाचे पंचवक्त्र सदा रक्षण करो; आणि माझ्या जिभेचे वेदजिह्व प्रभू सदा रक्षण करो।

Verse 16

कंठं गिरीशोऽवतु नीलकंठः पाणिद्वयं पातु पिनाकपाणिः । दोर्मूलमव्यान्मम धर्मबाहुर्वक्षःस्थलं दक्षमखांतकोऽव्यात्

माझ्या कंठाचे रक्षण नीलकंठ गिरीश करो; माझ्या दोन्ही हातांचे रक्षण पिनाकपाणी करो; माझ्या भुजांच्या मुळांचे रक्षण धर्मबाहु करो; आणि माझ्या वक्षःस्थळाचे रक्षण दक्षयज्ञांतक करो।

Verse 17

ममोदरं पातु गिरींद्रधन्वा मध्यं ममाव्यान्मदनान्तकारी । हेरंबतातो मम पातु नाभिं पायात्कटी धूर्जटिरीश्वरो मे

माझ्या उदराचे रक्षण गिरींद्रधन्वा करो; माझ्या मध्यभागाचे रक्षण मदनांतकारी करो; माझ्या नाभीचे रक्षण हेरंबतात करो; आणि माझ्या कटीचे रक्षण धूर्जटी ईश्वर करो।

Verse 18

ऊरुद्वयं पातु कुबेरमित्रो जानुद्वयं मे जगदीश्वरोऽव्यात् । जंघायुगं पुंगवकेतुरव्यात्पादौ ममाव्या त्सुरवंद्यपादः

माझ्या दोन्ही मांड्यांचे रक्षण कुबेरमित्र करो; माझ्या दोन्ही गुडघ्यांचे रक्षण जगदीश्वर करो. माझ्या दोन्ही पिंडऱ्यांचे रक्षण पुंगवकेतु करो; आणि देवांनी वंदिलेले चरण ज्यांचे आहेत ते माझ्या पायांचे रक्षण करो.

Verse 19

महेश्वरः पातु दिनादियामे मां मध्ययामेऽवतु वामदेवः । त्रियंबकः पातु तृतीययामे वृषध्वजः पातु दिनांत्ययामे

दिवसाच्या पहिल्या प्रहरात महेश्वर माझे रक्षण करो; मध्यान्ह प्रहरात वामदेव माझे रक्षण करो. तिसऱ्या प्रहरात त्र्यंबक माझे रक्षण करो; आणि दिवसाच्या शेवटच्या प्रहरात वृषध्वज माझे रक्षण करो.

Verse 20

पायान्निशादौ शशिशेखरो मां गंगाधरो रक्षतु मां निशीथे । गौरीपतिः पातु निशावसाने मृत्युंजयो रक्षतु सर्वकालम्

रात्रीच्या आरंभी शशिशेखर माझे रक्षण करो; मध्यरात्री गंगाधर माझे रक्षण करो. रात्रीच्या शेवटी गौरीपति माझे रक्षण करो; आणि सर्वकाळ मृत्युंजय माझे रक्षण करो.

Verse 21

अंतःस्थितं रक्षतु शंकरो मां स्थाणुः सदा पातु बहिःस्थितं माम् । तदंतरे पातु पतिः पशूनां सदा शिवो रक्षतु मां समंतात्

अंतःस्थित शंकर माझे रक्षण करो; बाहेरून स्थाणु सदैव माझे रक्षण करो. त्या दोहोंच्या मध्ये पशुपति माझे रक्षण करो; आणि सर्व बाजूंनी सदैव शिव माझे रक्षण करो.

Verse 22

तिष्ठंतमव्या द्भुवनैकनाथः पायाद्व्रजंतं प्रमथाधिनाथः । वेदांतवेद्योऽवतु मान्निषण्णं मामव्ययः पातु शिवः शयानम्

मी उभा असता भुवनैकनाथ माझे रक्षण करो; मी चालत असता प्रमथाधिनाथ माझे रक्षण करो. मी बसलेला असता वेदान्तवेद्य माझे रक्षण करो; आणि मी शयन करत असता अव्यय शिव माझे रक्षण करो.

Verse 23

मार्गेषु मां रक्षतु नीलकंठः शैलादिदुर्गेषु पुरत्रयारिः । अरण्यवासादिमहाप्रवासे पायान्मृगव्याध उदारशक्तिः

मार्गांवर नीलकंठ माझे रक्षण करो; पर्वत व दुर्गम किल्ल्यांत पुरत्रयारि माझी राखण करो. आणि अरण्यवासादी दीर्घ प्रवासात उदार-शक्तिमान मृगव्याध-रूप शिव मला सुरक्षित ठेवो.

Verse 24

कल्पांतकाटोपपटुप्रकोपः स्फुटाट्टहासोच्चलितांडकोशः । घोरारिसेनार्णवदुर्निवारमहाभयाद्रक्षतु वीरभद्रः

ज्यांचा प्रकोप कल्पांताच्या प्रलयासारखा तीक्ष्ण व प्रचंड आहे, ज्यांच्या स्फुट अट्टहासाने ब्रह्मांड-कोश थरथरतात, आणि जे घोर शत्रुसेना-समुद्रासमोरही अजेय आहेत—तो वीरभद्र आम्हांला दुर्निवार महाभयापासून रक्षो.

Verse 25

पत्त्यश्वमातंगघटावरूथसहस्रलक्षायुतकोटिभीषणम् । अक्षौहिणीनां शतमाततायिनां छिंद्या न्मूढो घोरकुठारधारया

पायदळ, अश्व, गज, रथ व कवचधारी दलांच्या सहस्र-लक्ष-आयुत-कोटीने भीषण अशा आतताय्यांच्या शंभर अक्षौहिणी जरी पुढे सरसावल्या, तरीही मोहग्रस्त मनुष्याने घोर कुठाराच्या तीक्ष्ण धाराने त्यांना छेदून टाकावे.

Verse 26

निहंतु दस्यून्प्रलयानलार्चिर्ज्वलत्त्रिशूलं त्रिपुरांतकस्य । शार्दूलसिंहर्क्षवृकादिहिंस्रान्संत्रासयत्वीशधनुःपिनाकम्

त्रिपुरांतकाचा प्रलयानल-ज्वालेसारखा जळणारा त्रिशूल दस्यूंना नष्ट करो; आणि ईश्वराचे धनुष्य पिनाक वाघ, सिंह, अस्वल, लांडगा इत्यादी हिंस्र पशूंना भयभीत करो.

Verse 27

दुःस्वप्नदुःशकुनदुर्गतिदौर्मनस्यदुर्भिक्षदुर्व्यसनदुःसहदुर्यशांसि । उत्पाततापविषभीतिमसद्ग्रहार्तिव्याधींश्च नाशयतु मे जगतामधीशः

जगतांचा अधीश्वर माझ्यासाठी दुःस्वप्न, दुःशकुन, दुर्गती, दौर्मनस्य, दुर्भिक्ष, दुर्व्यसन, दुःसह क्लेश व दुर्जश यांचा नाश करो; तसेच उत्पात, ताप, विषभय, असद्ग्रहपीडा आणि व्याधीही दूर करो.

Verse 28

ओंनमो भगवते सदाशिवाय सकलतत्त्वात्मकाय सकलतत्त्वविहाराय सकललोकैककर्त्रे सकललौकैकभर्त्रे सकललोकैकहर्त्रे सकललोकैकगुरवे सकललोकैकसाक्षिणे सकलनिगमगुह्याय सकलवरप्रदाय सकलदुरितार्तिभंजनाय सकलजगदभयंकराय सकललोकैकशंकराय शशांकशेखराय शाश्व तनिजाभासाय निर्गुणाय निरुपमाय नीरूपाय निराभासाय निरामयाय निष्प्रपंचाय निष्कलंकाय निर्द्वंद्वाय निःसंगाय निर्मलाय निर्गमाय नित्यरूपविभवाय निरुपमविभवाय निराधाराय नित्यशुद्धबुद्धपरिपूर्णसच्चिदानंदाद्वयाय परमशांतप्रकाशतेजोरूपाय जयजय महारुद्र महारौद्र भद्रावतार दुःखदावदारण महाभैरव कालभैरव कल्पान्तभैरव कपालमालाधर खट्वांगखड्गचर्मपाशांकुशडमरुशूलचापबाणगदाशक्तिभिं डिपालतोमरमुसलमुद्गरपट्टिशपरशुपरिघभुशुंडीशतघ्नीचक्राद्यायुधभीषणकरसहस्र मुखदंष्ट्राकराल विकटाट्टहासविस्फारितब्रह्मामण्डल नागेंद्र कुण्डल नागेंद्रहार नागेंद्रवलय नागेंद्रचर्मधर मृत्युंजय त्र्यंबक त्रिपुरांतक विरूपाक्ष विश्वेश्वर विश्वरूप वृषभवाहन विषभूषण विश्वतोमुख सर्वतो रक्षरक्ष मां ज्वलज्वल महामृत्युभयमपमृत्युभयं नाशयनाशय रोगभयमुत्सादयोत्सादय विषसर्पभयं शमयशमय चोरभयं मारयमारय मम शत्रूनुच्चा टयोच्चाटय शूलेन विदारयविदारय कुठारेण भिंधिभिंधि खड्गेन छिंधिछिंधि खट्वांगेन विपोथयविपोथय मुसलेन निष्पेषयनिष्पेषय बाणैः संताडय संताडय रक्षांसि भीषयभीषय भूतानि विद्रावयविद्रावय कूष्मांडवेतालमारीगणब्रह्मराक्षसान्संत्रासयसंत्रासय ममाभयं कुरुकुरु वित्रस्तं मामाश्वास याश्वासय नरकभयान्मामुद्धारयोद्धारय संजीवयसंजीवय क्षुत्तृड्भ्यां मामाप्याययाप्यायय दुःखातुरं मामानन्दयानंदय शिवकवचेन मामाच्छादया च्छादय त्र्यंबक सदाशिव नमस्तेनमस्तेनमस्ते । ऋषभ उवाच । इत्येतत्कवचं शैवं वरदं व्याहृतं मया । सर्वबाधाप्रशमनं रहस्यं सर्व देहिनाम्

ॐ—भगवान् सदाशिवास नमस्कार: जो सर्व तत्त्वांचा आत्मस्वरूप, सर्व तत्त्वांत विहार करणारा; सर्व लोकांचा एकमेव कर्ता, भर्ता व हर्ता; सर्व लोकांचा एकमेव गुरु व साक्षी; सर्व निगमांचा (वेदांचा) गुह्य सार; सर्व वरांचा दाता; सर्व पाप व क्लेशांचा भंजक; जगाला अभय देणारा; सर्व लोकांचा एकमेव शंकर; शशांकशेखर, शाश्वत स्वप्रभा; निर्गुण, निरुपम, निराकार, निराभास, निरामय; निष्प्रपंच, निष्कलंक, निर्द्वंद्व, निःसंग, निर्मळ, परात्पर; नित्यरूपवैभवयुक्त, अनुपम विभव, निराधार; नित्य शुद्ध-बुद्ध-परिपूर्ण सच्चिदानंद अद्वय; परम शांत प्रकाश-तेजस्वरूप। जय जय—महारुद्र, महारौद्र, भद्रावतार, दुःखदावानल दारणकर्ता; महाभैरव, काळभैरव, कल्पांतभैरव, कपालमालाधर; असंख्य आयुधांनी भीषण—खट्वांग, खड्ग, चर्म, पाश, अंकुश, डमरू, त्रिशूल, धनुष्य-बाण, गदा, शक्ति, भिंडिपाल, तोमर, मुसळ, मुद्गर, पट्टिश, परशु, परिघ, भुशुंडी, शतघ्नी, चक्र इत्यादी; सहस्र हस्त, अनेक मुख, भयानक दंष्ट्रा व विकट अट्टहासाने ब्रह्मांड हादरविणारा। नागेंद्रकुंडल-हार-वलय-चर्मधारी; मृत्युंजय, त्र्यंबक, त्रिपुरांतक; विरूपाक्ष, विश्वेश्वर, विश्वरूप; वृषभवाहन, विषभूषण; सर्वतोमुख—हे प्रभो, सर्व बाजूंनी रक्षण कर, रक्षण कर मला। ज्वल ज्वल; महामृत्यू व अपमृत्यूचे भय नाश कर; रोगभय उच्छेद कर; विष व सर्पभय शमव; चोरभय मार; माझ्या शत्रूंना उच्छाटित कर। त्रिशूळाने विदीर्ण कर; कुऱ्हाडीने भेद; खड्गाने छेद; खट्वांगाने चिरड; मुसळाने कुट; बाणांनी ताड। राक्षसांना भयभीत कर; भूतांना पळव; कूष्मांड-वेताळ-मारीगण-ब्रह्मराक्षसांना संत्रस्त करून दूर कर। मला अभय दे; भयभीत मला आश्वासित कर; नरकभयातून उद्धार कर; संजीवित कर; भूक-तहानांनी पीडित मला पोस; दुःखातुर मला आनंदित कर; शिवकवचाने मला आच्छादित कर। हे त्र्यंबका, हे सदाशिवा—नमस्कार, नमस्कार, नमस्कार। ऋषभ म्हणाले—हे वरदायी शैव कवच मी उच्चारले; हे सर्व देहधाऱ्यांचे रहस्य असून सर्व बाधांचे शमन करणारे आहे।

Verse 29

यः सदा धारयेन्मर्त्यः शैवं कवचमुत्तमम् । न तस्य जायते क्वापि भयं शम्भोरनुग्रहात्

जो मर्त्य सदैव हे उत्तम शैव कवच धारण करतो, शंभू (शिव) यांच्या अनुग्रहाने त्याला कुठेही कोणतेही भय उत्पन्न होत नाही।

Verse 30

क्षीणायुर्मृत्युमापन्नो महारोगहतोऽपि वा । सद्यः सुखमवाप्नोति दीर्घमायुश्च विंदति

ज्याचे आयुष्य क्षीण होत आहे, जो मृत्यूच्या ग्रासात पडला आहे, किंवा जो महा-रोगाने पीडित आहे—तोही तत्क्षणी सुख-आरोग्य प्राप्त करतो आणि दीर्घायुष्य मिळवतो।

Verse 31

सर्वदारिद्र्यशमनं सौमंगल्यविवर्धनम् । यो धत्ते कवचं शैवं स देवैरपि पूज्यते

जो शैव कवच धारण करतो—जे सर्व दारिद्र्य शमवते व सौमंगल्य वाढवते—तो देवांनीसुद्धा पूज्य होतो।

Verse 32

महापातकसंघातैर्मुच्यते चोपपातकैः । देहांते शिवमाप्नोति शिववर्मानुभावतः

शिववर्म (शिवाचे रक्षक कवच) यांच्या प्रभावाने मनुष्य महापातकांच्या समूहातून व उपपातकांमधूनही मुक्त होतो; आणि देहांती शिवप्राप्ती करतो।

Verse 33

त्वमपि श्रद्धया वत्स शैवं कवच मुत्तमम् । धारयस्व मया दत्तं सद्यः श्रेयो ह्यवाप्स्यसि

वत्सा, तूही श्रद्धेने माझ्याकडून दिलेले हे उत्तम शैव-कवच धारण कर; तत्क्षणीच तुला कल्याण व परम श्रेय प्राप्त होईल।

Verse 34

सूत उवाच । इत्युक्त्वा ऋषभो योगी तस्मै पार्थिवसूनवे । ददौ शंखं महारावं खड्गं चारिनिषूदनम्

सूत म्हणाला—असे बोलून योगी ऋषभाने त्या राजपुत्रास महागर्जना करणारा शंख आणि रणात शत्रुनाश करणारी तलवार दिली।

Verse 35

पुनश्च भस्म संमंत्र्य तदंगं सर्वतोऽस्पृशत् । गजानां षट्सहस्रस्य द्विगुणं च बलं ददौ

मग त्याने भस्म मंत्राने अभिमंत्रित करून त्याच्या देहास सर्वत्र स्पर्श केला; आणि सहा हजार हत्तींच्या बळाच्या दुप्पट सामर्थ्य त्यास दिले।

Verse 36

भस्मप्रभावात्संप्राप्य बलैश्वर्यधृतिस्मृतीः । स राजपुत्रः शुशुभे शरदर्क इव श्रिया

त्या भस्माच्या प्रभावाने बळ, ऐश्वर्य, धैर्य व स्मृती प्राप्त करून तो राजपुत्र शरद्‌ऋतूतील सूर्याप्रमाणे तेजाने शोभून दिसला।

Verse 37

तमाह प्रांजलिं भूयः स योगी राजनंदनम् । एष खड्गो मया दत्तस्तपोमंत्रानुभावतः

पुन्हा तो योगी हात जोडून उभ्या राजनंदनास म्हणाला—“तप व मंत्र यांच्या प्रभावाने हा खड्ग मी तुला दिला आहे।”

Verse 38

शितधारमिमं खड्गं यस्मै दर्शयसि स्फुटम् । स सद्यो म्रियते शत्रुः साक्षान्मृत्युरपि स्वयम्

ज्याला तू हा तीक्ष्णधार खड्ग स्पष्ट दाखवितोस, तो शत्रू तत्क्षणी मरतो—जणू साक्षात् मृत्यूच स्वतः।

Verse 39

अस्य शंखस्य निह्रादं ये शृण्वंति तवाहिताः । ते मूर्च्छिताः पतिष्यंति न्यस्तशस्त्रा विचेतना

या शंखाचा निनाद जे तुझे वैरी ऐकतील, ते मूर्च्छित होऊन कोसळतील—शस्त्रे टाकून, शुद्ध हरपून।

Verse 40

खड्गशंखाविमौ दिव्यौ परसैन्यविनाशिनौ । आत्मसैन्यस्वपक्षाणां शौर्यतेजोविवर्धनौ

हा दिव्य खड्ग आणि शंख शत्रुसैन्याचा नाश करतात, आणि आपल्या सैन्य व स्वपक्षीयांचे शौर्य-तेज वाढवितात।

Verse 41

एतयोश्च प्रभावेन शैवेन कवचेन च । द्विषट्सहस्रनागानां बलेन महतापि च

या दोघांच्या प्रभावाने, तसेच शैव कवचानेही, आणि द्विषट्सहस्र हत्तींच्या महान बळानेही,

Verse 42

भस्मधारणसामर्थ्याच्छत्रुसैन्यं विजेष्यसि । प्राप्य सिंहासनं पैत्र्यं गोप्तासि पृथिवीमिमाम्

भस्मधारणातून मिळालेल्या सामर्थ्याने तू शत्रुसैन्य जिंकेल; पैतृक सिंहासन प्राप्त करून या पृथ्वीचे रक्षण करशील।

Verse 43

इति भद्रायुषं सम्यगनुशास्य समातृकम् । ताभ्यां संपूजितः सोऽथ योगी स्वैरगतिर्ययौ

अशा रीतीने भद्रायुषास त्याच्या मातेसह सम्यक् उपदेश करून, त्या दोघांनी पूजित-सत्कृत केलेला तो योगी नंतर स्वेच्छेने, जिथे इच्छा तिथे मुक्तपणे निघून गेला।