Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 78

Devanagari script

तस्मादिदं मनो भद्रे शिवध्यानैकसाधनम् । शोकमोहसमाविष्टं मा कुरुष्व शिवं भज

Transliteration

tasmādidaṃ mano bhadre śivadhyānaikasādhanam | śokamohasamāviṣṭaṃ mā kuruṣva śivaṃ bhaja

Translation

म्हणून हे भद्रे, शिवध्यानाचे एकमेव साधन असलेल्या या मनाला शोक आणि मोहाने ग्रासू देऊ नकोस. शिवाचे भजन कर.

Word by Word

• तस्मात्: from that; therefore
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः

• मनः: mind
• मनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• भद्रे: O auspicious lady
• भद्रे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; संबोधनम्

• शिवध्यानैकसाधनम्: the sole means for meditation on Śiva
• शिवध्यानैकसाधनम्: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव-ध्यान-एक-साधन (प्रातिपदिक; घटकाः: शिव + ध्यान + एक + साधन)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; विशेषणम् (मनः इति विशेष्यस्य)

• शोकमोहसमाविष्टम्: overcome/possessed by grief and delusion
• शोकमोहसमाविष्टम्: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शोक-मोह-सम्-आविष्ट (आ√विश् धातु, क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; घटकाः: शोक + मोह + समाविष्ट)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); विशेषणम् (मनः)

• मा: do not
• मा: Pratishedha (Prohibition/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (prohibitive particle)

• कुरुष्व: make; do
• कुरुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• भज: worship; resort to
• भज: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Śiva-yogin (teacher/guru speaking to the queen)

Visual Art Cues

Scene: A serene Śiva-yogin instructs a grief-stricken queen: the yogin’s calm gaze contrasts with her tearful face; the teaching centers on the mind turning inward to Śiva-dhyāna.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Grief and delusion are countered by steady Śiva-meditation and active devotion (bhajana).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No location is mentioned; the verse is pastoral instruction focused on inner practice.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śiva-bhajana (worship) and Śiva-dhyāna (meditation) are directly prescribed.