Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 38
Devanagari script
तस्मिन्गृहे नृपवधूर्निवसंती सुरक्षिता । व्रणयक्ष्मादिरोगाणां न शांतिं प्रत्यपद्यत
Transliteration
tasmingṛhe nṛpavadhūrnivasaṃtī surakṣitā | vraṇayakṣmādirogāṇāṃ na śāṃtiṃ pratyapadyata
Translation
त्या घरात पूर्ण रक्षणात राहूनही राजवधूस व्रण, यक्ष्मा इत्यादी रोगांची शांती मिळाली नाही; ते व्याधी निवळल्या नाहीत।
Word by Word
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्; विशेषणरूपेण (in that)
गृहेin the house
गृहे:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्
नृपवधूःthe king’s bride/queen
नृपवधूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + वधू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपस्य वधूः)
निवसन्तीresiding
निवसन्ती:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootनि√वस् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्तः (शतृ/शानच्-प्रत्ययः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘dwelling/residing’ (present active participle)
सुरक्षिताwell-protected
सुरक्षिता:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग) + √रक्ष् (धातु)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
व्रणयक्ष्मादिरोगाणाम्of diseases such as wounds and consumption
व्रणयक्ष्मादिरोगाणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootव्रण (प्रातिपदिक) + यक्ष्म (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + रोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्; समासः—‘व्रण-यक्ष्म-आदि-रोग’ (व्रणयक्ष्मादयः रोगाः)
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negative particle)
शान्तिम्relief, peace
शान्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
प्रतिtowards
प्रति:
Upasarga (Preverb/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्ययम्; गत्यर्थक-पूर्वपदत्वेन (as preverb ‘towards’)
अपद्यतattained, obtained
अपद्यत:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + आ√पद् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
Speaker
Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)
Visual Art Cues
Scene: Inside a guarded royal/merchant house: the king’s bride sits weak and pallid, bandaged wounds visible; attendants and physicians stand helpless; lamps burn low, conveying lingering illness.
Characters & Entities
N
nṛpavadhū (queen)FAQs
Outer safety does not always end inner suffering; karmic afflictions may persist until their course is resolved.
No tīrtha is cited in this verse.
None.