Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 30
Devanagari script
सैवं घोरे महारण्ये भ्रमंती नृपगे हिनी । दैवात्प्राप्ता वणिङ्मार्गं गोवाजिनरसेवितम्
Transliteration
saivaṃ ghore mahāraṇye bhramaṃtī nṛpage hinī | daivātprāptā vaṇiṅmārgaṃ govājinarasevitam
Translation
अशा रीतीने त्या भयंकर महारण्यात भटकत असलेली राजपत्नी, दैवयोगाने गायी-घोडे व लोकांनी वर्दळ असलेल्या वणिकमार्गास येऊन पोहोचली।
Word by Word
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सर्वनाम
एवम्thus
एवम्:
—
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus)
घोरेterrible
घोरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; विशेषण (to महारण्ये)
महारण्येin the great forest
महारण्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + अरण्य (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; अधिकरण
भ्रमन्तीwandering
भ्रमन्ती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु) → भ्रमन्त् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (शतृ); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; 'wandering'
नृपगेon the king’s road
नृपगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनृप + ग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; 'नृपस्य गः/गमनपथः' इत्यर्थे; अधिकरण (on the king's road)
हीनीdeprived/helpless
हीनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण
दैवात्by fate
दैवात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (ablatival adverb): 'by fate/accidentally'
प्राप्ताhaving reached
प्राप्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तरि: 'having reached'
वणिङ्मार्गम्the merchants’ route
वणिङ्मार्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवणिज् + मार्ग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; 'वणिजां मार्गः'
गोवाजिनरसेवितम्frequented by cattle, horses, and men
गोवाजिनरसेवितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगो + वाजिन् + नर + सेवित (सेव् धातु → क्त; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: 'गोभिः वाजिभिः नरैः च सेवितम्' (frequented by cows, horses, and men)
Speaker
Narrator (likely the Purāṇic storyteller; exact speaker not in snippet)
Visual Art Cues
Scene: घोरारण्यात् निर्गत्य धूलि-युक्त व्यापारी-पथः; गोः, अश्वाः, यात्रिकाः; नायिका आश्चर्य-शान्त-भावेन मार्गं पश्यति।
FAQs
Even amid suffering, daiva (providence) can open a path; perseverance can lead from danger toward support and society.
No tīrtha is mentioned; the verse marks a transition from wilderness to a traveled route.
None.