Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 46

Devanagari script

तेन मंत्रानुभावेन ममांगं कलुषोज्झितम् । स्प्रष्टुं न शक्यते पुंभिः सपापैर्देवैवर्जितैः

Transliteration

tena maṃtrānubhāvena mamāṃgaṃ kaluṣojjhitam | spraṣṭuṃ na śakyate puṃbhiḥ sapāpairdevaivarjitaiḥ

Translation

त्या मंत्राच्या प्रभावाने माझे अंग कलुषरहित झाले आहे; पापाने भारलेले व देवाचारवर्जित पुरुष मला स्पर्श करू शकत नाहीत.

Word by Word

• तेन: by that
• तेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (instrumental singular)

• मन्त्र-अनुभावेन: by the power/effect of the mantra
• मन्त्र-अनुभावेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + अनुभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्रस्य अनुभावः)

• मम: of me / my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (genitive singular)

• अङ्गम्: body/limb
• अङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया) एकवचनम्; कर्म/उद्देश्ये सन्दर्भः

• कलुष-उज्झितम्: free from impurity
• कलुष-उज्झितम्: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कलुष (प्रातिपदिक) + उज्झित (उज्झि √उज्झ्/त्यज्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘त्यक्तम्’; तत्पुरुषः (कलुषं उज्झितम्)

• स्प्रष्टुम्: to touch
• स्प्रष्टुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-रूपम् (infinitive)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः (negation particle)

• शक्यते: is possible
• शक्यते: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शक् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)

• पुंभिः: by men
• पुंभिः: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुम्स्/पुं (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचनम्

• स-पापैः: with sins / sinful
• स-पापैः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय-उपसर्गार्थक) + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचनम्; कर्मधारयः (पापैः सह = पापयुक्तैः)

• देव-एव-र्जितैः: shunned even by the gods
• देव-एव-र्जितैः: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देव (प्रातिपदिक) + एव (अव्यय) + वर्जित (वर्ज् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुषः (देवैः वर्जिताः) मध्ये ‘एव’ अव्यय-निपातः (emphasis)

Speaker

Queen

Visual Art Cues

Scene: A radiant, purified queen stands with a subtle aura (tejas) formed by mantra; shadowed figures representing sinful men recoil, unable to approach her sanctity.

Characters & Entities

• Śiva
• Durvāsā
• King
• Queen

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mantra joined with purity (śauca) transforms the practitioner; sin and ungodly conduct obstruct spiritual proximity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the emphasis is on inner sanctity produced by Śaiva mantra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Mantra practice and purity are implied as necessary disciplines for spiritual protection and sanctity.