Adhyaya 87
मार्कंडेय राजाला रेवा (नर्मदा) तीरावरील अत्यंत पुण्य ‘ऋणमोचन’ तीर्थास जाण्याचा उपदेश करतात. हे तीर्थ ब्रह्मवंशीय ऋषिसमूहांच्या सभांनी प्रतिष्ठित केलेले असल्याचे सांगून त्याची विधिसंमत पवित्रता अधोरेखित केली आहे. येथे ‘ऋण’ निवारणाचा मुख्य विधी वर्णिला आहे—जो साधक सहा महिने भक्तिभावाने पितृतर्पण करतो आणि नर्मदास्नान करतो, तो देवऋण, पितृऋण व मनुष्यऋण यांपासून विशेषतः मुक्त होतो. कर्मांचे फल, पापासह, तेथे फळासारखे प्रत्यक्ष दिसते असे सांगून नैतिक कारण-कार्यभाव दृढ केला आहे. एकाग्रता, इंद्रियनिग्रह, स्नान, दान आणि गिरिजापती (शिव) यांची पूजा हे आचरण सांगितले आहे. फलतः ऋणत्रयातून मुक्ती व स्वर्गात देवतुल्य तेजस्वी अवस्था प्राप्त होते.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं परमशोभनम् । स्थापितं मुनिसङ्घैर्यद्ब्रह्मवंशसमुद्भवैः
श्रीमार्कंडेय म्हणाले—हे महीपाल! त्यानंतर त्या परम शोभन तीर्थास जावे, जे ब्रह्मवंशोत्पन्न मुनिसंघांनी स्थापित केले आहे.
Verse 2
ऋणमोचनमित्याख्यं रेवातटसमाश्रितम् । षण्मासं मनुजो भक्त्या तर्पयन् पितृदेवताः
हे ‘ऋणमोचन’ नावाने प्रसिद्ध असून रेवा-तटावर स्थित आहे. सहा महिने मनुष्याने भक्तीने तर्पण करून पितृदेवतांना तृप्त करावे.
Verse 3
देवैः पितृमनुष्यैश्च ऋणमात्मकृतं च यत् । मुच्यते तत्क्षणान्मर्त्यः स्नातो वै नर्मदाजले
देव, पितर आणि मनुष्य यांच्याप्रती स्वतः केलेले जे काही ऋण असेल—नर्मदाजलात स्नान करताच मर्त्य त्या क्षणी मुक्त होतो.
Verse 4
प्रत्यक्षं दुरितं तत्र दृश्यते फलरूपतः । तत्र तीर्थे तु यो राजन्नेकचित्तो जितेन्द्रियः
तेथे पाप फळरूपाने प्रत्यक्ष दिसून येते। आणि त्या तीर्थी, हे राजन्, जो एकचित्त व जितेन्द्रिय असतो…
Verse 5
स्नात्वा दानं च वै दद्यादर्चयेद्गिरिजापतिम् । ऋणत्रयविनिर्मुक्तो नाके दीप्यति देववत्
स्नान करून निश्चयाने दान द्यावे आणि गिरिजापती (शिव) यांचे पूजन करावे। त्रिविध ऋणांपासून मुक्त होऊन तो स्वर्गात देवासारखा तेजस्वी होतो।
Verse 87
। अध्याय
इति अध्याय समाप्त।