Adhyaya 79
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 79

Adhyaya 79

या अध्यायात श्री मार्कंडेय राजश्रोत्याला उपदेश करतात की दधिस्कंद व मधुस्कंद ही दोन तीर्थे अत्यंत प्रशंसनीय असून पापक्षय करणारी आहेत. साधकाने तेथे जाऊन स्नान करून श्रद्धेने दान-धर्म करावा, असा क्रम सांगितला आहे. दधिस्कंद तीर्थात स्नानानंतर द्विजाला दही (दधि) दान करण्याचे विधान आहे. यामुळे अनेक जन्मांपर्यंत रोग, जरा-जन्य पीडा, शोक व मत्सर यांपासून मुक्ती, तसेच दीर्घकाळ “शुद्ध” कुळात जन्म मिळतो असे फल सांगितले आहे. मधुस्कंद तीर्थात मधुमिश्रित तीळ दान करणे आणि वेगळे मधुमिश्रित पिंड अर्पण करणे—यामुळे अनेक जन्मांपर्यंत यमलोकदर्शन टळते आणि पौत्र-प्रपौत्रांसह वंशात समृद्धी टिकते असे वर्णन आहे. अखेरीस दहीमिश्रित पिंडाचेही विधान येते आणि स्नानानंतर दक्षिणाभिमुख होऊन विधी करावा असे सांगितले आहे. असे केल्याने पिता, पितामह व प्रपितामह बारा वर्षे तृप्त होतात—ही पितृकर्माची स्पष्ट फलश्रुती आहे।

Shlokas

Verse 1

। श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थद्वयमनुत्तमम् । दधिस्कन्दं मधुस्कन्दं सर्वपापक्षयंकरम्

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—हे राजेन्द्र! त्यानंतर तू दधिस्कंद व मधुस्कंद ही दोन अनुपम तीर्थे गाठ; ती दोन्ही सर्व पापांचा क्षय करणारी आहेत।

Verse 2

दधिस्कन्दे नरः स्नात्वा यस्तु दद्याद्द्विजे दधि । उपतिष्ठेत्ततस्तस्य सप्तजन्मनि भारत

दधिस्कंद तीर्थी स्नान करून जो पुरुष द्विज (ब्राह्मण)ास दही दान देतो, हे भारत, त्याच्या सात जन्मांपर्यंत समृद्धी व शुभ आधार लाभतो।

Verse 3

न व्याधिर्न जरा तस्य न शोको नैव मत्सरः । दशचन्द्रशतं यावज्जायते विमले कुले

त्याला ना व्याधी, ना जरा, ना शोक, ना मत्सर; आणि दशचंद्रशत (हजार मास)पर्यंत तो निर्मळ व श्रेष्ठ कुळात जन्म घेतो।

Verse 4

मधुस्कन्देऽपि मधुना मिश्रितान्यस्तिलान्ददेत् । नासौ वैवस्वतं देवं पश्येद्वै जन्मसप्ततिम्

मधुस्कंद येथे जो मधासह मिसळलेले तीळ दान देतो, तो सत्तर जन्मांपर्यंत वैवस्वत देव (यम) यांचे दर्शन घेत नाही।

Verse 5

मधुना सह सम्मिश्रं पिण्डं यस्तु प्रदापयेत् । तस्य पौत्रप्रपौत्रेभ्यो दारिद्र्यं नैव जायते

जो मधासह मिसळलेला पिंड अर्पण करतो, त्याच्या पौत्र-प्रपौत्रांमध्ये कधीही दारिद्र्य उत्पन्न होत नाही।

Verse 6

दधिभिः सह संमिश्रं पिण्डं यस्तु प्रदापयेत् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा विधिवद्दक्षिणामुखः

जो दह्यासह मिसळलेला पिंड अर्पण करतो—त्या तीर्थी स्नान करून विधीनुसार कर्म करताना दक्षिणाभिमुख व्हावे।

Verse 7

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । द्वादशाब्दानि तुष्यन्ति नात्र कार्या विचारणा

पिता, पितामह आणि प्रपितामह हे तिघेही बारा वर्षे तृप्त होतात; याविषयी शंका वा विचार करण्याचे कारण नाही।