Adhyaya 64
या अध्यायात मार्कंडेय राजाशी संवाद साधून अवंतीखण्डातील अत्यंत पुण्यदायक “अगस्त्येश्वर” तीर्थाचे महात्म्य सांगतात. हे तीर्थ पापक्षयाचे, नैतिक दोष दूर करणारे स्थानाधिष्ठित साधन म्हणून वर्णिले आहे. येथे मुख्य विधी तीर्थस्नानाचा आहे; स्नानाने ब्रह्महत्येसारख्या महापातकांचीही निवृत्ती होते असे स्पष्ट केले आहे. काळनिर्देशही दिला आहे—कार्तिक मास, कृष्णपक्ष, चतुर्दशी या दिवशी स्नान करावे, म्हणजे काळ-देश-क्रिया एकत्र येऊन धर्मविधान पूर्ण होते. पुढे समाधिस्थ व जितेंद्रिय राहून घृताने देवाचा अभिषेक करावा अशी आज्ञा आहे. दानविधीत धन, पादुका, छत्री, घृत-कंबळ आणि सर्वांना अन्नदान यांचा उल्लेख असून, यामुळे पुण्यफळ अनेकपटींनी वाढते असे सांगितले आहे. संदेश असा की तीर्थयात्रा केवळ प्रवास नसून नियम, भक्ती आणि उदार दान यांच्या समन्वयानेच शुद्धी सिद्ध होते.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । नराणां पापनाशाय अगस्त्येश्वरमुत्तमम्
श्रीमार्कण्डेय म्हणाले—हे राजेंद्र! मग त्या परम शोभन तीर्थास जावे—अगस्त्येश्वर, जो मनुष्यांच्या पापांचा नाश करणारे उत्तम ईश्वर आहेत।
Verse 2
तत्र स्नात्वा नरो राजन्मुच्यते ब्रह्महत्यया । कार्त्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशी
हे राजन्! तेथे स्नान केल्याने मनुष्य ब्रह्महत्येच्या पापातूनही मुक्त होतो; विशेषतः कार्त्तिक मासाच्या कृष्णपक्षातील चतुर्दशीस।
Verse 3
घृतेन स्नापयेद्देवं समाधिस्थो जितेन्द्रियः । एकविंशतिकुलोपेतो च्यवेदैश्वरात्पदात्
समाधिस्थ व इंद्रियजयी साधकाने देवास घृताने स्नान घालावे। एकवीस कुलांचा उद्धार करणारे पुण्य मिळून तो ऐश्वर्यपदापासून कधीही च्युत होत नाही।
Verse 4
धनं चोपानहौ छत्रं दद्याच्च घृतकम्बलम् । भोजनं चैव सर्वेषां सर्वं कोटिगुणं भवेत्
धन, पादत्राणे, छत्र तसेच घृताने भिजवलेले कंबळ दान करावे आणि सर्वांना भोजन द्यावे; हे सर्व पुण्य कोटिगुणे वाढते.
Verse 64
। अध्याय
॥ इति अध्याय-समाप्ती-सूचक ॥