Adhyaya 62

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र करोडीश्वरमुत्तमम् । यत्र वै निहतास्तात दानवाः सपदानुगाः

श्रीमार्कण्डेय म्हणाले— मग, हे राजेंद्र, उत्तम करोड़ीश्वराकडे जावे; जिथे, हे प्रिय, दानव आपल्या अनुचरांसह मारले गेले होते।

Verse 2

इन्द्रादिदेवैः संहृष्टैः सततं जयबुद्धिभिः । तेषां ये पुत्रपौत्राश्च पूर्ववैरमनुस्मरम्

इंद्रादी देव आनंदित होते आणि सतत विजयबुद्धीने युक्त होते। त्यांच्या (दानवांच्या) पुत्र-पौत्रांनी पूर्व वैर आठवले.

Verse 3

क्रुद्धैर्देवसमूहैश्च दानवा निहता रणे । तेषां शिरांसि संगृह्य सर्वे देवाः सवासवाः

क्रुद्ध देवसमूहांनी रणात दानवांचा संहार केला. त्यांच्या शिरांचे संकलन करून, वासव (इंद्र) सहित सर्व देवांनी (पुढे तसे केले).

Verse 4

निक्षिप्य नर्मदातोये बन्धुभावमनुस्मरम् । तत्र स्नात्वा सुराः सर्वे स्थापयित्वा उमापतिम्

नर्मदेच्या जलात ते अर्पण करून, बंधुभावाचे स्मरण करीत, तेथे सर्व देवांनी स्नान केले आणि उमापती (शिव) यांची स्थापना केली।

Verse 5

इन्द्रेण सहिताः सर्वेऽपूजयंल्लोकसिद्धये । हृष्टचित्ताः सुराः सर्वे जग्मुराकाशमण्डलम्

इंद्रासह सर्वांनी लोककल्याण व सिद्धीसाठी (शिवाची) पूजा केली; मग हर्षितचित्त होऊन सर्व देव आकाशमंडळात गेले।

Verse 6

दानवानां महाभाग सूदिता कोटिरुत्तमा । तदा प्रभृति तत्तीर्थं करोडीति महीतले

हे महाभाग! तेथे दानवांची एक उत्तम कोटी संहारली गेली; तेव्हापासून पृथ्वीवर ते तीर्थ ‘करोडी’ म्हणून प्रसिद्ध झाले।

Verse 7

विख्यातं तु तदा लोके पापघ्नं पाण्डुनन्दन । अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुभौ पक्षौ च भक्तितः । उपोष्य शूलिनश्चाग्रे रात्रौ कुर्वीत जागरम्

तेव्हा, हे पांडुनंदना! ते लोकात पापनाशक म्हणून विख्यात झाले। अष्टमी व चतुर्दशी—दोन्ही पक्षांत—भक्तीने उपवास करून शूलिन (शिव) यांच्या समोर रात्रजागरण करावे।

Verse 8

सत्कथापाठसंयुक्तो वेदाध्ययनसंयुतः । प्रभाते विमले प्राप्ते पूजयेत्त्रिदशेश्वरम्

सत्कथापाठ व वेदाध्ययन यांसह, निर्मळ प्रभात येताच त्रिदशेश्वर (देवाधिदेव) यांची पूजा करावी।

Verse 9

पञ्चामृतेन संस्नाप्य श्रीखण्डेन च गुण्ठयेत् । शस्तैः पल्लवपुष्पैश्च पूजयेत्तु प्रयत्नतः

पंचामृताने देवाचा अभिषेक करून, श्रीखंड-चंदनाचा लेप करावा। उत्तम कोवळ्या पल्लव-पुष्पांनी प्रयत्नपूर्वक पूजा करावी।

Verse 10

बहुरूपं जपन्मन्त्रं दक्षिणाशां व्यवस्थितः । यथोक्तेन विधानेन नाभिमात्रे जले क्षिपेत्

दक्षिण दिशेकडे तोंड करून बहुरूप मंत्राचा जप करावा. सांगितलेल्या विधीनुसार नाभीपर्यंत पाण्यात (अर्घ्य/आहुती) क्षेप करावा.

Verse 11

तिलाञ्जलिं तु प्रेताय दक्षिणाशामुपस्थितः । श्राद्धं तत्रैव विप्राय कारयेद्विजितेन्द्रियः

दक्षिण दिशेकडे तोंड करून प्रेतासाठी तिळयुक्त जलांजली अर्पण करावी. त्याच ठिकाणी इंद्रिये जिंकून ब्राह्मणाकडून श्राद्ध करवावे.

Verse 12

विषमैरग्रजातैश्च वेदाभ्यसनतत्परैः । गोहिरण्येन सम्पूज्य ताम्बूलैर्भोजनैस्तथा

आणि श्रेष्ठ ब्राह्मणांचा—अग्रज, वेदाध्ययनात तत्पर—सन्मान करावा. गायी व सुवर्ण दान देऊन त्यांची सम्यक पूजा करावी, तसेच तांबूल व भोजन अर्पण करावे.

Verse 13

भूषणैः पादुकाभिश्च ब्राह्मणान्पाण्डुनन्दन । भवेत्कोटिगुणं तस्य नात्र कार्या विचारणा

हे पांडुनंदना! ब्राह्मणांना भूषणे व पादुका दान केल्यास त्याचे फळ कोटीगुणे होते; याबाबत शंका वा विचार करण्याची गरज नाही.

Verse 14

तस्मिंस्तीर्थे तु यः कश्चित्त्यजेद्देहं विधानतः । तस्य भवति यत्पुण्यं तच्छृणुष्व नराधिप

त्या तीर्थी जो कोणी विधिपूर्वक देहत्याग करतो, हे नराधिप, त्याला जे पुण्य प्राप्त होते ते ऐक।

Verse 15

यावदस्थीनि तिष्ठन्ति मर्त्यस्य नर्मदाजले । तावद्वसति धर्मात्मा शिवलोके सुदुर्लभे

जितका काळ त्या मर्त्याची अस्थी नर्मदाजलात राहतात, तितका काळ तो धर्मात्मा सुदुर्लभ शिवलोकी वास करतो।

Verse 16

ततः कालाच्च्युतस्तस्मादिह मानुषतां गतः । कोटिधनपतिः श्रीमाञ्जायते राजपूजितः

नंतर तेथील काल संपल्यावर तो त्या अवस्थेतून च्युत होऊन येथे मानुष जन्म घेतो—कोट्यवधी धनाचा स्वामी, श्रीमंत व राजांकडून पूजित होतो।

Verse 17

सर्वधर्मसमायुक्तो मेधावी बीजपुत्रकः । विख्यातो वसुधापृष्ठे दीर्घायुर्मानवो भवेत्

तो दीर्घायुषी मनुष्य होतो—सर्व धर्मगुणांनी युक्त, मेधावी, संततीसंपन्न आणि पृथ्वीवर विख्यात।

Verse 18

पुनः स्मरति तत्तीर्थं तत्र गत्वा नृपोत्तम । करोडेश्वरमभ्यर्च्य प्राप्नोति परमां गतिम्

हे नृपोत्तम, तो पुन्हा त्या तीर्थाचे स्मरण करतो; तेथे जाऊन करोड़ेश्वराचे पूजन करून परम गती प्राप्त करतो।

Verse 19

इन्द्रचन्द्रयमैर्रुद्रैरादित्यैर्वसुभिस्तथा । विश्वेदेवैस्तथा सर्वैः स्थापितस्त्रिदशेश्वरः

इंद्र, चंद्र, यम, रुद्र, आदित्य, वसु तसेच सर्व विश्वदेवांनी स्थापित केलेला—त्रिदशांचा पूज्य ईश्वर येथे विराजमान आहे।

Verse 20

रेवाया उत्तरे कूले लोकानां हितकाम्यया । मानवो भक्तिसंयुक्तः प्रासादं कारयेत्तु यः

जो मनुष्य भक्तियुक्त होऊन, लोकांच्या हिताची इच्छा धरून, रेवा नदीच्या उत्तरेकाठी प्रासाद (मंदिर) उभारतो—

Verse 21

तस्मिंस्तीर्थे नरश्रेष्ठ सद्गतिं समवाप्नुयात् । न्यायोपात्तधनेनैव दारुपाषाणकेष्टकैः

हे नरश्रेष्ठ! त्या तीर्थस्थानी तो सद्गती प्राप्त करतो—न्यायाने मिळविलेल्या धनाने, लाकूड, दगड व विटांनी (मंदिर) बांधून।

Verse 22

ब्राह्मणः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैः स्त्रीभिश्च शक्तितः । तेऽपि यान्ति नरा लोके शांकरे सुरपूजिते

ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र आणि स्त्रिया देखील—आपापल्या शक्तीनुसार—तेही देवांनी पूजिलेल्या शांकरलोकास प्राप्त होतात।

Verse 23

यः शृणोति सदा भक्त्या माहात्म्यं तीर्थजं नृप । तस्य पापं प्रणश्येत षण्मासाभ्यन्तरं च यत्

हे नृप! जो सदैव भक्तिभावाने या तीर्थाचे माहात्म्य ऐकतो, त्याचे पाप नष्ट होते—सहा महिन्यांच्या आत साचलेलेही।

Verse 62

। अध्याय

॥ अध्याय ॥