Adhyaya 179

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र गौतमेश्वरमुत्तमम् । सर्वपापहरं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

मार्कण्डेय म्हणाले—हे राजेन्द्र! मग उत्तम गौतमेश्वरास जावे; ते तीर्थ त्रैलोक्यात प्रसिद्ध असून सर्व पापांचा नाश करणारे आहे।

Verse 2

गौतमेन तपस्तप्तं तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । दिव्यं वर्षसहस्रं तु ततस्तुष्टो महेश्वरः

हे युधिष्ठिर! त्या तीर्थात गौतमाने सहस्र दिव्य वर्षे तप केले; त्यानंतर महेश्वर प्रसन्न झाले।

Verse 3

प्रणम्य शिरसा तत्र स्थापितः परमेश्वरः । स्थापितो गौतमेनेशो गौतमेश्वर उच्यते

तेथे गौतमाने मस्तक नमवून परमेश्वराची स्थापना केली; गौतमाने स्थापिल्यामुळे तो ईश्वर ‘गौतमेश्वर’ म्हणून ओळखला जातो।

Verse 4

तत्र देवैश्च गन्धर्वैरृषिभिः पितृदैवतैः । सम्प्राप्ता ह्युत्तमा सिद्धिराराध्य परमेश्वरम्

तेथे देव, गंधर्व, ऋषी आणि पितृदेवतांनी परमेश्वराची आराधना करून उत्तम सिद्धी प्राप्त केली।

Verse 5

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । पूजयेत्परमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

जो त्या तीर्थात स्नान करून पितृदेवतांची पूजा करतो आणि परमीशान शिवाचेही पूजन करतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो.

Verse 6

बहवस्तन्न जानन्ति विष्णुमायाविमोहिताः । तत्र संनिहितं देवं शूलपाणिं महेश्वरम्

विष्णुमायेने मोहित झालेले अनेक लोक हे जाणत नाहीत की तेथेच सन्निहित देव, शूलपाणी महेश्वर, निकट विराजमान आहेत.

Verse 7

ब्रह्मचारी तु यो भूत्वा तत्र तीर्थे नरेश्वर । स्नात्वार्चयेन्महादेवं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

हे नरेश्वर! जो ब्रह्मचारी राहून त्या तीर्थात स्नान करून तेथे महादेवाची अर्चना करतो, तो अश्वमेध यज्ञासमान फल प्राप्त करतो.

Verse 8

ब्रह्मचारी तु यो भूत्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । पूजयेत्परमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

जो ब्रह्मचर्य पाळून पितृदेवतांना तर्पण करतो आणि परमीशानाचे पूजन करतो, तो सर्व पापांतून पूर्णतः मुक्त होतो.

Verse 9

तत्र तीर्थे तु यो दानं भक्त्या दद्याद्द्विजातये । तदक्षयफलं सर्वं नात्र कार्या विचारणा

त्या तीर्थात भक्तीने जो दान द्विजाताला दिले जाते, त्याचे फळ सर्वथा अक्षय होते; याबाबत विचार करण्याची गरज नाही.

Verse 10

मासे चाश्वयुजे राजन् कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । स्नात्वा तत्र विधानेन दीपकानां शतं ददेत्

हे राजन्, आश्वयुज महिन्यात कृष्णपक्षातील चतुर्दशीस तेथे विधिपूर्वक स्नान करून शंभर दीप अर्पण करावेत।

Verse 11

पूजयित्वा महादेवं गन्धपुष्पादिभिर्नरः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो मृतः शिवपुरं व्रजेत्

गंध, पुष्प इत्यादींनी महादेवाची पूजा करणारा मनुष्य सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि मृत्यूनंतर शिवपुरास जातो।

Verse 12

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां कार्त्तिक्यां तु विशेषतः । उपोष्य प्रयतो भूत्वा घृतेन स्नापयेच्छिवम्

अष्टमी व चतुर्दशीस—विशेषतः कार्त्तिक महिन्यात—उपवास करून संयमी व शुद्ध होऊन तुपाने शिवाचा अभिषेक करावा।

Verse 13

पञ्चगव्येन मधुना दध्ना वा शीतवारिणा । स च सर्वस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

पंचगव्य, मध, दही किंवा थंड पाण्याने (शिवाचा) अभिषेक करणारा मनुष्य सर्व यज्ञांचे फळ प्राप्त करतो।

Verse 14

भक्त्या तु पूजयेत्पश्चात्स लभेत्फलमुत्तमम् । बिल्वपत्रैरखण्डैश्च पुष्पैरुन्मत्तकोद्भवैः

नंतर भक्तिभावाने पूजा करावी; तो उत्तम फळ प्राप्त करतो—अखंड बिल्वपत्रे व धतुर्‍याच्या (उन्मत्त) फुलांनी इत्यादींनी।

Verse 15

कुशापामार्गसहितैः कदम्बद्रोणजैरपि । मल्लिकाकरवीरैश्च रक्तपीतैः सितासितैः

कुश व अपामार्गासह, तसेच कदंब व द्रोण पुष्पांनी; आणि मल्लिका (जाई) व करवीर (कण्हेर) यांच्या लाल-पिवळ्या, शुभ्र व श्याम पुष्पांनी शिवाचे पूजन करावे।

Verse 16

पुष्पैरन्यैर्यथालाभं यो नरः पूजयेच्छिवम् । नैरन्तर्येण षण्मासं योऽर्चयेद्गौतमेश्वरम् । सर्वान्कामानवाप्नोति मृतः शिवपुरं व्रजेत्

जो मनुष्य मिळतील त्या इतर पुष्पांनी शिवाची पूजा करतो, आणि जो अखंडपणे सहा महिने गौतमेश्वराचे अर्चन करतो—तो सर्व कामना प्राप्त करतो; आणि मृत्यूनंतर शिवपुरास जातो।

Verse 179

अध्याय

अध्याय. (प्रकरण-शीर्षक)