Adhyaya 158

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्परं तीर्थं सङ्गमेश्वरमुत्तमम् । नर्मदादक्षिणे कूले सर्वपापभयापहम्

श्री मार्कंडेय म्हणाले—त्यानंतर नर्मदेच्या दक्षिण तीरावर असलेल्या ‘संगमेश्वर’ या उत्तम तीर्थास जावे; ते सर्व पाप व भय दूर करणारे आहे.

Verse 2

धनदस्तत्र विश्रान्तो मुहूर्तं नृपसत्तम । पितृलोकात्समायातः कैलासं धरणीधरम्

तेथे धनद (कुबेर) ने, हे नृपसत्तम, क्षणभर विश्रांती घेतली। पितृलोकातून येऊन तो धरणीधर कैलास पर्वताकडे गेला।

Verse 3

प्रत्ययार्थं नृपश्रेष्ठ ह्यद्यापि धरणीतले । कृष्णवर्णा हि पाषाणा दृश्यन्ते स्फटिकोज्ज्वलाः

प्रत्ययासाठी, हे नृपश्रेष्ठ, आजही धरणीतलावर कृष्णवर्ण दगड दिसतात, जे स्फटिकासारख्या उज्ज्वल तेजाने चमकतात।

Verse 4

विन्ध्यनिर्झरनिष्क्रान्ता पुण्यतोया सरिद्वरा । प्रविष्टा नर्मदातोये सर्वपापप्रणाशने

विन्ध्याच्या निर्झरांतून निघालेली, पुण्यजलाने परिपूर्ण ती श्रेष्ठ नदी सर्वपापप्रणाशिनी नर्मदेच्या जलात प्रविष्ट होते।

Verse 5

सङ्गमे तत्र यः स्नात्वा पूजयेत्सङ्गमेश्वरम् । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्

जो तेथे त्या संगमावर स्नान करून संगमेश्वराचे पूजन करतो, तो निःसंशय अश्वमेध यज्ञाचे फळ प्राप्त करतो।

Verse 6

घण्टापताकावितनं यो ददेत्सङ्गमेश्वरे । हंसयुक्तविमानस्थो दिव्यस्त्रीशतसंवृतः

जो संगमेश्वराला घंटा, पताका व वितान अर्पण करतो, तो हंसयुक्त विमानात आरूढ होऊन शेकडो दिव्य स्त्रियांनी परिवेष्टित होतो।

Verse 7

स रुद्रपदमाप्नोति रुद्रस्यानुचरो भवेत् । दधि भक्ते न देवस्य यः कुर्याल्लिङ्गपूरणम्

तो रुद्रपद प्राप्त करतो व रुद्राचा अनुचर होतो. जो भक्तिभावाने देवाच्या लिंगास दह्याने परिपूर्ण करून सेवा करतो—

Verse 8

सिक्थसंख्यं शिवे लोके स वसेत्कालमीप्सितम् । श्रीफलैः पूरयेल्लिङ्गं निःस्वो भूत्वा भवस्य तु

तो शिवलोकी इच्छित काळपर्यंत वास करतो—जणू मेणाच्या थेंबांच्या संख्येने तो काळ मोजला आहे. आणि जो निर्धन असूनही भवाच्या लिंगास नारळांनी परिपूर्ण करतो, तोही तेच फल प्राप्त करतो.

Verse 9

सोऽपि तत्फलमाप्नोति गतः स्वर्गे नरेश्वर । अक्षया सन्ततिस्तस्य जायते सप्तजन्मसु

तोही तेच फल प्राप्त करतो आणि, हे नरेश्वर, स्वर्गास जातो. त्याची संतती सात जन्मांपर्यंत अखंड व अक्षय राहते.

Verse 10

स्नपनं देवदेवस्य दध्ना मधुघृतेन वा । यः करोति विधानेन तस्य पुण्यफलं शृणु

जो विधिपूर्वक देवाधिदेवाचा दह्याने, किंवा मधु व तुपाने स्नपन (अभिषेक) करतो, त्याचे पुण्यफळ ऐक.

Verse 11

धृतक्षीरवहा नद्यो यत्र वृक्षा मधुस्रवाः । तत्र ते मानवा यान्ति सुप्रसन्ने महेश्वरे

जिथे नद्या तूप व दूध वाहत असतात आणि जिथे वृक्ष मधु झिरपत असतात—महेश्वर अत्यंत प्रसन्न झाल्यावर ते मानव तिथेच जातात.

Verse 12

पत्रं पुष्पं फलं तोयं यस्तु दद्यान्महेश्वरे । तत्सर्वं सप्तजन्मानि ह्यक्षयं फलमश्नुते

जो भक्तिभावाने महेश्वराला पत्र, पुष्प, फळ किंवा जल अर्पण करतो, तो त्या अर्पणाचे अक्षय पुण्यफळ सात जन्मांपर्यंत भोगतो।

Verse 13

सर्वेषामेव पात्राणां महापात्रं महेश्वरः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीयो महेश्वरः

सर्व पात्रांमध्ये महेश्वरच महापात्र आहे; म्हणून सर्व प्रयत्नांनी महेश्वराची पूजा करावी।

Verse 14

ब्रह्मचर्यस्थितो नित्यं यस्तु पूजयते शिवम् । इह जीवन्स देवेशो मृतो गच्छेदनामयम्

जो नित्य ब्रह्मचर्यात स्थित राहून शिवाची पूजा करतो, तो येथे जिवंतपणी देवेशाचा प्रिय होतो आणि मृत्यूनंतर निरामय पदाला जातो।

Verse 15

शिवे तु पूजिते पार्थ यत्फलं प्राप्यते बुधैः । योगीन्द्रे चैव तत्पार्थ पूजिते लभते फलम्

हे पार्थ, शिवाची पूजा केल्याने जे फळ ज्ञानी मिळवतात, तेच फळ हे पार्थ, योगींद्राची पूजा केल्यानेही मिळते।

Verse 16

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । येषां गृहेषु भुञ्जन्ति शिवभक्तिरता नराः

ते धन्य, ते महात्मे, आणि त्यांचे जन्म सुजीवित—ज्यांच्या घरी शिवभक्तीत रत जन अन्न ग्रहण करतात।

Verse 17

संनिरुध्येन्द्रियग्रामं यत्रयत्र वसेन्मुनिः । तत्र तत्र कुरुक्षेत्रं नैमिषं पुष्कराणि च

ज्या ज्या ठिकाणी मुनि इंद्रियसमूह संयमून वास करतो, तेथे तेथेच कुरुक्षेत्र, नैमिषारण्य व पुष्करतीर्थ यांसारखी पवित्रता प्रकट होते।

Verse 18

यत्फलं वेदविदुषि भोजिते शतसंख्यया । तत्फलं जायते पार्थ ह्येकेन शिवयोगिना

हे पार्थ! वेदज्ञ विप्रांना शंभर जणांना भोजन घातल्याने जे फळ मिळते, तेच फळ एका शिवयोगीचा सत्कार केल्यानेही प्राप्त होते।

Verse 19

यत्र भुञ्जति भस्माङ्गी मूर्खो वा यदि पण्डितः । तत्र भुञ्जति देवेशः सपत्नीको वृषध्वजः

जिथे भस्मधारी भक्त भोजन करतो—तो मूर्ख असो वा पंडित—तिथेच देवेश वृषध्वज भगवान् शिव पत्नीसमवेत त्या अर्पणाचा आस्वाद घेतात।

Verse 20

विप्राणां वेदविदुषां कोटिं संभोज्य यत्फलम् । भिक्षामात्रप्रदानेन तत्फलं शिवयोगिनाम्

वेदज्ञ विप्रांची कोटीभरांना भोजन घातल्याने जे फळ मिळते, तेच फळ शिवयोगींना केवळ भिक्षामात्र दिल्यानेही प्राप्त होते।

Verse 21

सङ्गमेश्वरमासाद्य प्राणत्यागं करोति यः । न तस्य पुनरावृत्तिः शिवलोकात्कदाचन

जो संगमेश्वरास प्राप्त होऊन प्राणत्याग करतो, त्याला शिवलोकातून कधीही पुनरागमन होत नाही।

Verse 158

। अध्याय

अध्याय (हे अध्याय-चिन्ह/समाप्ति-सूचक आहे)।