Adhyaya 140

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज नन्दाह्रदमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागा नन्दा देवी वरप्रदा

मार्कण्डेय म्हणाले— मग, हे महाराज, अनुपम नंदाह्रदास जावे; जिथे महाभागा वरप्रदा देवी नंदा सिद्धरूपे विराजमान आहे.

Verse 2

महिषासुरे महाकाये पुरा देवभयंकरे । शूलिन्या शूलभिन्नाङ्गे कृते दानवसत्तमे

पूर्वी देवांना भयभीत करणारा महाकाय महिषासुर—दानवश्रेष्ठ—शूलधारिणी देवीने शूलाने त्याचे अवयव विदीर्ण केले तेव्हा तो पराभूत झाला.

Verse 3

येनैकादशरुद्राश्च ह्यादित्याः समरुद्गणाः । वसवो वायुना सार्द्धं चन्द्रादित्यौ सुरेश्वर

हे सुरेश्वरा! ज्याने एकादश रुद्र, मरुद्गणांसह आदित्य, वायूसह वसु, तसेच चंद्र व सूर्य—हे सर्वही जिंकून टाकले.

Verse 4

बलिना निर्जिता येन ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । सङ्ग्रामे सुमहाघोरे कृते देवभयंकरे

ज्याच्या बळाने ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश्वरही पराजित झाले, जेव्हा देवांना भयभीत करणारा अत्यंत घोर संग्राम झाला.

Verse 5

कृत्वा तत्कदनं घोरं नन्दा देवी सुरेश्वरी । यस्मात्स्नाता विशालाक्षी तेन नन्दाह्रदः स्मृतः

ते भयंकर संहार करून देवेश्वरी नंदा देवीने तेथेच स्नान केले. जिथे विशालाक्षी देवी स्नात झाली, तोच ‘नंदाह्रद’ म्हणून स्मरणात आहे.

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा नन्दामुद्दिश्य भारत । ददाति दानं विप्रेभ्यः सोऽश्वमेधफलं लभेत्

हे भारत! जो त्या तीर्थात स्नान करून देवी नंदेच्या उद्देशाने ब्राह्मणांना दान देतो, तो अश्वमेध यज्ञाचे फळ प्राप्त करतो.

Verse 7

भैरवं चैव केदारं तथा रुद्रं महालयम् । नन्दाह्रदश्चतुर्थः स्यात्पञ्चमं भुवि दुर्लभम्

भैरव, केदार, रुद्र आणि महालय—ही श्रेष्ठ तीर्थे सांगितली आहेत; नंदाह्रद चौथे मानले जाते, आणि पाचवे पृथ्वीवर दुर्लभ आहे.

Verse 8

बहवस्तं न जानन्ति कामरागसमन्विताः । नर्मदाया ह्रदं पुण्यं सर्वपातकनाशनम्

काम-रागाने युक्त असे अनेक लोक त्यास जाणत नाहीत. नर्मदेचा हा पुण्य ह्रद सर्व पातकांचा नाश करणारा आहे.

Verse 9

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा नन्दां देवीं प्रपूजयेत् । किं तस्य हिमवन्मध्यगमनेन प्रयोजनम्

जो त्या तीर्थात स्नान करून देवी नंदेची विधिपूर्वक पूजा करतो, त्याला मग हिमालयाच्या मध्यभागी जाण्याची काय गरज?

Verse 10

परमार्थमविज्ञाय पर्यटन्ति तमोवृताः । तेषां समागमे पार्थ श्रम एव हि केवलम्

परमार्थ न जाणता, तमाने आच्छादित झालेले लोक भटकत राहतात। हे पार्थ, अशा लोकांच्या संगतीत केवळ श्रमच होतो; अन्य काही नाही।

Verse 11

पृथिव्यां सागरान्तायां स्नानदानेन यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स्नात्वा नन्दाह्रदे नृप

समुद्रपर्यंत या संपूर्ण पृथ्वीवर स्नान-दानाने जे पुण्यफळ मिळते, हे नृप, नंदाह्रदात स्नान केल्याने तेच फळ प्राप्त होते।

Verse 140

। अध्याय

इति अध्याय समाप्त।