Adhyaya 136

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल चाहल्येश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागा त्वहल्या तापसी पुरा

श्रीमार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर, हे महीपाल! उत्तम चाहल्येश्वर तीर्थास जावे; जिथे पूर्वी महाभागा तापसी अहल्या सिद्ध झाली होती.

Verse 2

गौतमो ब्राह्मणस्त्वासीत्साक्षाद्ब्रह्मेव चापरः । सत्यधर्मसमायुक्तो वानप्रस्थाश्रमे रतः

तेथे गौतम नावाचा ब्राह्मण होता, जणू साक्षात् दुसरा ब्रह्माच। तो सत्य-धर्मयुक्त असून वानप्रस्थ आश्रमात रत होता.

Verse 3

तस्य पत्नी महाभागा ह्यहल्या नाम विश्रुता । रूपयौवनसम्पन्ना त्रिषु लोकेषु विश्रुता

त्याची पत्नी महाभागा ‘अहल्या’ या नावाने प्रसिद्ध होती. रूप व यौवनाने संपन्न ती त्रिलोकीत विख्यात होती.

Verse 4

अस्या अप्यतिरूपेण देवराजः शतक्रतुः । मोहितो लोभयामास ह्यहल्यां बलसूदनः

तिच्या अतुल सौंदर्याने मोहित होऊन देवांचा राजा शतक्रतु इंद्र, बलसूदन, अहल्येला लोभवू लागला।

Verse 5

मां भजस्व वरारोहे देवराजमनिन्दिते । क्रीडयस्व मया सार्द्धं त्रिषु लोकेषु पूजिता

तो म्हणाला—“हे वरारोहे, हे अनिंदिते! देवांचा राजा मला स्वीकार; माझ्यासह क्रीडा कर, तू त्रिलोकीत पूज्य होशील।”

Verse 6

किं करिष्यसि विप्रेण शौचाचारकृशेन तु । तपःस्वाध्यायशीलेन क्लिश्यन्तीव सुलोचने

“हे सुलोचने! शौच-सदाचाराने कृश, तप व स्वाध्यायात रत अशा त्या ब्राह्मणासोबत तू काय करशील? तू जणू क्लेश पावत आहेस असे दिसते।”

Verse 7

एवमुक्ता वरारोहा स्त्रीस्वभावात्सुचञ्चला । मनसाध्याय शक्रं सा कामेन कलुषीकृता

असे ऐकून वरारोही, स्त्रीस्वभावाने चंचल, मनाने शक्राचे चिंतन करू लागली; कामाने तिचे अंतःकरण कलुषित झाले।

Verse 8

तस्या विदित्वा तं भावं स देवः पाकशासनः । गौतमं वञ्चयामास दुष्टभावेन भावितः

तिचा भाव जाणून तो देव—पाकशासन इंद्र—दुष्ट हेतूने प्रेरित होऊन गौतमाला फसवू लागला।

Verse 9

विदित्वा चान्तरं तस्य गृहीत्वा वेषमुत्तमम् । अहल्यां रमयामास विश्वस्तां मन्दिरान्तिके

त्याचा अवसर जाणून त्याने उत्तम वेष धारण केला आणि विश्वास ठेवणाऱ्या अहल्येला मंदिराजवळ मोहित करून रमविले।

Verse 10

क्षणमात्रान्तरे तत्र देवराजस्य भारत । आजगाम मुनिश्रेष्ठो मन्दिरं त्वरयान्वितः

त्याच ठिकाणी, हे भारत, क्षणमात्रात मुनिश्रेष्ठ गौतम देव-राजाच्या मंदिराकडे घाईघाईने परत आला।

Verse 11

आगतं गौतमं दृष्ट्वा भीतभीतः पुरंदरः । निर्गतः स ततो दृष्ट्वा शक्रोऽयमिति चिन्तयन्

गौतम येताना पाहून पुरंदर अतिशय भयभीत झाला। तो तिथून निसटून गेला; आणि त्याला पाहून गौतम विचार करू लागला—‘हा शक्रच आहे।’

Verse 12

ततः शशाप देवेन्द्रं गौतमः क्रोधमूर्छितः । अजितेन्द्रियोऽसि यस्मात्त्वं तस्माद्बहुभगो भव

मग क्रोधाने मूर्छित झालेल्या गौतमाने देवेन्द्राला शाप दिला—‘तू इंद्रियांवर विजय मिळवला नाहीस, म्हणून तू बहुभग, अनेक चिन्हांनी युक्त हो।’

Verse 13

एवमुक्तस्तु देवेन्द्रस्तत्क्षणादेव भारत । भगानां तु सहस्रेण तत्क्षणादेव वेष्टितः

असे ऐकताच, हे भारत, देवेन्द्र त्या क्षणीच सहस्र ‘भग’ चिन्हांनी सर्व बाजूंनी वेढला गेला।

Verse 14

त्यक्त्वा राज्यं सुरैः सार्द्धं गतश्रीको जगाम ह । तपश्चचार विपुलं गौतमेन महीतले

तो राज्य त्यागून, श्रीहीन होऊन, देवांसह तेथून निघून गेला आणि पृथ्वीवर गौतमांच्या संदर्भाने महान तप आचरू लागला।

Verse 15

अहल्यापि ततः शप्ता यस्मात्त्वं दुष्टचारिणी । प्रेक्ष्य मां रमसे शक्रं तस्मादश्ममयी भव

तेव्हा अहल्येलाही शाप मिळाला—‘तू दुष्ट आचरण करणारी आहेस; मला पाहूनही शक्रात रमतेस, म्हणून तू अश्ममयी हो.’

Verse 16

गते वर्षसहस्रान्ते रामं दृष्ट्वा यशस्विनम् । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन धौतपापा भविष्यसि

हजार वर्षे पूर्ण झाल्यावर, यशस्वी रामांचे दर्शन होताच, तीर्थयात्रेच्या प्रसंगाने तुझे पाप धुऊन जाईल।

Verse 17

एवं गते ततः काले दृष्टा रामेण धीमता । विश्वामित्रसहायेन त्यक्त्वा साश्ममयीं तनुम्

असा काळ गेल्यावर, धीमान रामांनी तिला पाहिले; आणि विश्वामित्रांच्या सहाय्याने तिने ती अश्ममयी देह त्यागली।

Verse 18

पूजयित्वा यथान्यायं गतपापा विमत्सरा । आगता नर्मदातीरे तीर्थे स्नात्वा यथाविधि

विधिपूर्वक पूजन करून, पापरहित व मत्सररहित होऊन, ती नर्मदातीरी आली आणि विधीनुसार तीर्थात स्नान केले।

Verse 19

कृतं चान्द्रायणं मासं कृच्छ्रं चान्यं ततः परम् । ततस्तुष्टो महादेवो दत्त्वा वरमनुत्तमम्

तिने एक महिना चांद्रायण-व्रत केले आणि त्यानंतर दुसरे कठोर कृच्छ्र-तपही आचरले. तेव्हा प्रसन्न झालेल्या महादेवांनी तिला अनुपम वरदान दिले.

Verse 20

जगामादर्शनं भूयो रेमे चोमापतिश्चिरम् । अहल्या तु गते देवे स्थापयित्वा जगद्गुरुम्

तो पुन्हा तो दृष्टीआड झाला आणि उमापती दीर्घकाळ सुखाने विराजमान राहिले. देव निघून गेल्यावर अहल्येने जगद्गुरू (महादेव) यांची स्थापना करून…

Verse 21

अहल्येश्वरनामानं स्वगृहे चागमत्पुनः । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम्

तिने (लिंगाचे) नाव ‘अहल्येश्वर’ ठेवून पुन्हा आपल्या घरी प्रस्थान केले. त्या तीर्थात जो स्नान करून परमेश्वराची पूजा करील…

Verse 22

स मृतः स्वर्गमाप्नोति यत्र देवो महेश्वरः । क्रीडयित्वा यथाकामं तत्र लोके महातपाः

तो मृत्यूनंतर स्वर्ग प्राप्त करतो, जिथे देव महेश्वर विराजमान आहेत. त्या लोकात इच्छेनुसार भोग करून तो महातपस्वी…

Verse 23

गते वर्षसहस्रान्ते मानुष्यं लभते पुनः । धनधान्यचयोपेतः पुत्रपौत्रसमन्वितः

हजार वर्षे पूर्ण झाल्यावर तो पुन्हा मनुष्यजन्म प्राप्त करतो—धनधान्याच्या संचयाने युक्त आणि पुत्र-पौत्रांनी समृद्ध।

Verse 24

वेदविद्याश्रयो धीमाञ्जायते विमले कुले । रूपसौभाग्यसम्पन्नः सर्वव्याधिविवर्जितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रमहल्यातीर्थसेवनात्

अहल्या-तीर्थाच्या सेवेमुळे मनुष्य निर्मळ कुळात धीमान, वेदविद्येचा आश्रय घेणारा असा जन्मतो; रूप-सौभाग्यसंपन्न, सर्व व्याधींविना राहून शंभर वर्षांहून अधिक जगतो।

Verse 136

। अध्याय

“अध्याय”—हे अध्याय-समाप्ती दर्शविणारे चिन्ह आहे।