Adhyaya 12

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचो राजन्संहृष्टा ऋषयोऽभवन् । नर्मदां स्तोतुमारब्धाः कृताञ्जलिपुटा द्विजाः

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—हे राजन्, हे वचन ऐकून ऋषिगण अत्यंत हर्षित झाले. कृताञ्जली होऊन ते द्विज नर्मदेची स्तुती करू लागले.

Verse 2

नमोऽस्तु ते पुण्यजले नमो मकरगामिनि । नमस्ते पापमोचिन्यै नमो देवि वरानने

हे पुण्यजलरूपिणी, तुला नमस्कार; हे मकरगामिनी, तुला नमस्कार। हे पापमोचिनी, तुला नमस्कार; हे सुंदरमुखी देवी, तुला नमस्कार।

Verse 3

नमोऽस्तु ते पुण्यजलाश्रये शुभे विशुद्धसत्त्वं सुरसिद्धसेविते । नमोऽस्तु ते तीर्थगणैर्निषेविते नमोऽस्तु रुद्राङ्गसमुद्भवे वरे

हे शुभे, पुण्यजलांचे आश्रयस्थान, सर्वथा विशुद्ध सत्त्वयुक्त, देव व सिद्धांनी सेविलेली—तुला नमस्कार। तीर्थसमूहांनी नित्य निषेविलेली—तुला नमस्कार। रुद्राच्या अंगातून उत्पन्न झालेली परम वरा—तुला नमस्कार।

Verse 4

नमोऽस्तु ते देवि समुद्रगामिनि नमोऽस्तु ते देवि वरप्रदे शिवे । नमोऽस्तु लोकद्वयसौख्यदायिनि ह्यनेकभूतौघसमाश्रितेऽनघे

हे देवी, समुद्रगामिनी, तुला नमस्कार। हे शिवे, वरप्रदा देवी, तुला नमस्कार। दोन्ही लोकांना सुख देणारी, असंख्य जीवसमूहांची आश्रयभूता, हे निष्पापा, तुला नमस्कार।

Verse 5

सरिद्वरे पापहरे विचित्रिते गन्धर्वयक्षोरगसेविताङ्गे । सनातनि प्राणिगणानुकम्पिनि मोक्षप्रदे देवि विधेहि शं नः

हे सरित्श्रेष्ठे, पापहरिणी, विचित्र शोभेने विभूषित, जिनचे तट गंधर्व-यक्ष-नागांनी सेविले आहेत—हे सनातनी, प्राणिगणांवर दयाळू, मोक्षप्रदा देवी, आमचे कल्याण कर।

Verse 6

महागजैर्घमहिषैर्वराहैः संसेविते देवि महोर्मिमाले । नताः स्म सर्वे वरदे सुखप्रदे विमोचयास्मान्पशुपाशबन्धात्

हे देवी, महालाटांच्या माळेने भूषित, महागज, प्रबळ महिष व वराह यांनी सेवित! आम्ही सर्व तुला नमस्कार करतो. हे वरदायिनी, सुखदायिनी, आम्हांला पशुपाशाच्या बंधनातून मुक्त कर.

Verse 7

पापैरनेकैरशुभैर्विबद्धा भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्याः । महानिलोद्भूततरङ्गभूतं यावत्तवाम्भो हि न संस्पृशन्ति

अनेक अशुभ पापांनी जखडलेले मर्त्य, जोवर तुझ्या जलाला स्पर्श करीत नाहीत—ज्याच्या लाटा महावाऱ्याने उठलेल्या भासतात—तोवर ते नरकांत भटकत राहतात.

Verse 8

अनेकदुःखौघभयार्दितानां पापैरनेकैरभिवेष्टितानाम् । गतिस्त्वमम्भोजसमानवक्रे द्वन्द्वैरनेकैरपि संवृतानाम्

अनेक दुःखप्रवाहांच्या भयाने पीडित, असंख्य पापांनी वेढलेले आणि अनेक द्वंद्वांनी आच्छादित जन—हे कमलसम मुखवाली देवी—त्यांची गती व आश्रय तूच आहेस.

Verse 9

नद्यश्च पूता विमला भवन्ति त्वां देवि सम्प्राप्य न संशयोऽत्र । दुःखातुराणामभयं ददासि शिष्टैरनेकैरभिपूजितासि

हे देवी, इतर नद्याही तुला प्राप्त होऊन पवित्र व निर्मळ होतात—यात संशय नाही. दुःखाने व्याकुळ झालेल्यांना तू अभय देतेस, आणि अनेक शिष्ट सज्जनांनी तू पूजिली जातेस.

Verse 10

स्पृष्टं करैश्चन्द्रमसो रवेश्च तदैव दद्यात्परमं पदं तु । यत्रोपलाः पुण्यजलाप्लुतास्ते शिवत्वमायान्ति किमत्र चित्रम्

चंद्र व सूर्याचे किरण जर त्यास स्पर्श करतील, तर ते तत्क्षणी परम पद देईल. जिथे तुझ्या पुण्यजलात न्हालेल्या शिळाही शिवत्व प्राप्त करतात—मग यात आश्चर्य ते काय?

Verse 11

भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्या दुःखातुराः पापपरीतदेहाः । महानिलोद्भूततरङ्गभङ्गं यावत्तवाम्भो न हि संश्रयन्ति

जोपर्यंत पापाने वेढलेले, दुःखाने पीडित मर्त्य तुझ्या जलाचा आश्रय घेत नाहीत, तोपर्यंत ते नरकांत भटकत राहतात; महावाऱ्याने उसळणाऱ्या तरंगांनी युक्त तुझे पावन जलच त्यांचे शरण आहे।

Verse 12

। अध्याय

अध्याय—हे अध्याय-समाप्ती दर्शविणारे पद आहे।

Verse 13

सरांसि नद्यः क्षयमभ्युपेता घोरे युगेऽस्मिन् हि कलौ प्रदूषिते । त्वं भ्राजसे देवि जलौघपूर्णा दिवीव नक्षत्रपथे च गङ्गा

या घोर कलियुगात, जेव्हा सरोवरे व नद्या क्षीण होऊन मलिन झाल्या आहेत, तेव्हा हे देवी, जलप्रवाहांनी परिपूर्ण तूच तेजस्वी दिसतेस—जशी आकाशातील नक्षत्रपथावर उजळणारी दिव्य गंगा।

Verse 14

तव प्रसादाद्वरदे वरिष्ठे कालं यथेमं परिपालयित्वा । यामोऽथ रुद्रं तव सुप्रसादाद्वयं तथा त्वं कुरु वै प्रसादम्

हे वरदांमध्ये श्रेष्ठे, तुझ्या कृपेने आम्ही हा काळ यथोचित रीतीने पाळून-राखून पार करू. मग तुझ्या महान् प्रसादाने आम्ही रुद्राला प्राप्त होऊ—म्हणून तूही आम्हांवर कृपा कर।

Verse 15

गतिस्त्वमम्बेव पितेव पुत्रांस्त्वं पाहि नो यावदिमं युगान्तम् । कालं त्वनावृष्टिहतं सुघोरं यावत्तरामस्तव सुप्रसादात्

तूच आमची गती आहेस—आईसारखी, वडिलांसारखी. या युगाच्या अंतापर्यंत आम्हांला पुत्रांसारखे रक्षण कर, जेणेकरून तुझ्या महान् प्रसादाने अनावृष्टीने ग्रस्त हा अतिभयंकर काळ आम्ही पार करू.

Verse 16

पठन्ति ये स्तोत्रमिदं द्विजेन्द्राः शृण्वन्ति ये चापि नराः प्रशान्ताः । ते यान्ति रुद्रं वृषसंयुतेन यानेन दिव्याम्बरभूषिताश्च

जे श्रेष्ठ द्विज हे स्तोत्र पठण करतात आणि जे शांतचित्त लोक ते श्रवण करतात, ते दिव्य वस्त्रांनी विभूषित होऊन वृषयुक्त दिव्य विमानाने रुद्रलोकास जातात।

Verse 17

ये स्तोत्रमेतत्सततं पठन्ति स्नात्वा तु तोये खलु नर्मदायाः । अन्ते हि तेषां सरिदुत्तमेयं गतिं विशुद्धामचिराद्ददाति

जे नर्मदेच्या जलात स्नान करून हे स्तोत्र सतत पठण करतात, त्यांच्या अंतकाळी ही श्रेष्ठ नदी लवकरच त्यांना विशुद्ध व पवित्र गती प्रदान करते।

Verse 18

प्रातः समुत्थाय तथा शयानो यः कीर्तयेतानुदिनं स्तवं च । स मुक्तपापः सुविशुद्धदेहः समाश्रयं याति महेश्वरस्य

जो प्रातः उठून किंवा शय्येवर असतानाही दररोज या स्तवाचे कीर्तन करतो, तो पापमुक्त होऊन अत्यंत शुद्ध देहभावाने महेश्वराचा आश्रय प्राप्त करतो।