Adhyaya 114
या अध्यायात मार्कंडेय ऋषी राजाला अयोनिज नावाच्या अत्यंत पुण्यदायी तीर्थाचे संक्षिप्त मार्गदर्शन करतात. त्या स्थळाचे वैशिष्ट्य सांगितले आहे—अतिशय रमणीयता, महान पुण्य, आणि सर्व पापांचे समूळ उच्चाटन. तेथील किमान विधी असा: अयोनिजतीर्थात स्नान करून परमेश्वराचे पूजन करावे, आणि नंतर पितर व देव यांना श्रद्धेने तर्पण-आदि करावे. शेवटी ठाम फलश्रुती—जो विधिपूर्वक तेथे प्राणत्याग करतो, तो ‘योनि-द्वार’ म्हणजे पुनर्जन्माच्या दारातून जात नाही; म्हणून तीर्थाचरण हे नियमबद्ध साधना म्हणून कर्मबंधनातून मुक्तीचा मार्ग ठरतो।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । अयोनिजं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
श्री मार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर, हे राजेन्द्रा, परम शोभन ‘अयोनिज’ तीर्थास जा; ते महापुण्य असून सर्व पापांचा नाश करणारे आहे।
Verse 2
अयोनिजे नरः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । पितृदेवार्चनं कृत्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
अयोनिज येथे स्नान करून मनुष्याने परमेश्वराची पूजा करावी। पितर व देव यांचे अर्चन केल्याने तो सर्व कल्मषांपासून मुक्त होतो।
Verse 3
तत्र तीर्थे तु विधिना प्राणत्यागं करोति यः । स कदाचिन्महाराज योनिद्वारं न पश्यति
त्या तीर्थात जो विधिपूर्वक प्राणत्याग करतो, हे महाराजा, तो कधीही ‘योनीद्वार’ पाहत नाही; म्हणजेच पुनर्जन्म होत नाही।
Verse 114
। अध्याय
इति अध्याय समाप्त।