Adhyaya 113
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 113

Adhyaya 113

या अध्यायात मārkaṇḍेय राजाला प्रवासवर्णनासारख्या शैलीत मार्गदर्शन करून कोṭितीर्थाकडे नेतो आणि त्यास सर्वश्रेष्ठ पवित्र तीर्थ म्हणतो. कथेत येथे अनेक ऋषींनी परम सिद्धी प्राप्त केल्याचे स्मरण करून दिले आहे; म्हणूनच हे स्थान ‘ऋषिकोṭि’ म्हणूनही प्रसिद्ध झाले. पुढे या स्थळाशी निगडित तीन पुण्यप्रकार सांगितले आहेत—(१) तीर्थस्नान करून ब्राह्मणभोजन; एका ब्राह्मणाला तृप्त केल्याचे फळ ‘कोṭि’ ब्राह्मणांना भोजन घातल्यासारखे मानले आहे. (२) स्नानानंतर पितृदेवतांचा सन्मान/तर्पण-श्राद्ध करून तीर्थयात्रेत पितृधर्माचा समावेश केला आहे. (३) तेथे महादेवाची पूजा केल्यास वाजपेय यज्ञासमान फल मिळते असे प्रतिपादन आहे. अशा रीतीने हा अध्याय कोṭितीर्थासाठी स्थान–कर्म–फलश्रुतीचा संक्षिप्त धार्मिक अधिष्ठान देतो.

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र कोटितीर्थमनुत्तमम् । ऋषिकोटिर्गता तत्र परां सिद्धिमुपागता

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर, हे राजेन्द्र, अनुपम कोटितीर्थास जावे. तेथे ऋषींची एक कोटी जाऊन परम सिद्धीला पोहोचली॥

Verse 2

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुचिः । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता

त्या तीर्थी जो स्नान करून शुद्ध होऊन ब्राह्मणांना भोजन देतो—तेथे एका विद्वान ब्राह्मणाला भोजन दिले तरी जणू एक कोटींना भोजन दिल्याचे फळ मिळते॥

Verse 3

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । पूजिते तु महादेवे वाजपेयफलं लभेत्

त्या तीर्थी जो स्नान करून पितरांची व देवतांची पूजा करतो—तेथे महादेवाची पूजा केल्यास वाजपेय यज्ञाचे फळ प्राप्त होते॥

Verse 113

। अध्याय

इति अध्याय समाप्त।