Adhyaya 110
मार्कंडेय शुद्धी देणाऱ्या तीर्थयात्रेचा क्रम सांगतात; त्याचा शेवट चक्रतीर्थाजवळील वैष्णव तीर्थात होतो, जे प्राचीन काळी विष्णू (जनार्दन) यांनी प्रतिष्ठित केले असे मानले जाते. भयंकर दानव-वध झाल्यानंतर त्या संघर्षातून उरलेला दोष व पापपरिणाम शांत करण्यासाठी भगवंतांनी हे तीर्थ स्थापिले—हीच त्याच्या प्रभावाची कारणकथा आहे. येथे जितक्रोधता, कठोर तप आणि मौनव्रत यांचे विशेष महत्त्व सांगितले आहे; अशी साधना देवांनाही व दानवांनाही सहज अनुकरणीय नाही. पुढे संक्षिप्त विधान—स्नान, योग्य द्विजातीस दान, आणि विधिपूर्वक जप—यांनी तत्क्षणी मोठ्या पापांतूनही मुक्ती मिळते व साधक वैष्णव पदाकडे जातो.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । धौतपापं ततो गच्छेन्महापातकनाशनम् । समीपे चक्रतीर्थस्य विष्णुना निर्मितं पुरा
श्री मार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर पाप धुऊन गेल्यावर मनुष्य महापातकनाशक त्या तीर्थास जावे, जे चक्रतीर्थाच्या समीपे विष्णूंनी प्राचीनकाळी निर्माण केले आहे।
Verse 2
निहतैर्दानवैर्घोरैर्देवदेवो जनार्दनः । तत्पापस्य विनाशार्थं दानवान्तोद्भवस्य च
घोर दानवांचा नाश झाल्यावर देवदेव जनार्दनाने त्या कर्मातून उत्पन्न पापाचा विनाश व दानवपीडेचे शमन करण्यासाठी उपाय केला।
Verse 3
तत्र तीर्थे जितक्रोधश्चचार विपुलं तपः । दुश्चरं मौनमास्थाय ह्यशक्यं देवदानवैः
त्या तीर्थस्थानी क्रोध जिंकून त्यांनी विपुल तप केले; देव-दानवांनाही अशक्य असे कठोर मौनव्रत त्यांनी धारण केले।
Verse 4
स्नात्वा दत्त्वा द्विजातिभ्यो दानानि विविधानि च । तत्क्षणात्सुपापस्तु गतस्तद्वैष्णवं पदम्
स्नान करून व द्विजांना विविध दाने दिल्यास, महापापीही तत्क्षणी वैष्णव पद—विष्णूचे परम धाम—प्राप्त करतो।
Verse 5
एवं युक्तस्तु यस्तत्र पापं कृत्वा सुदारुणम् । स्नात्वा जप्त्वा विधानेन मुच्यते सर्वपातकैः
अशा प्रकारे नियमयुक्त होऊन, तेथे अत्यंत दारुण पाप केले तरी विधिपूर्वक स्नान व जप केल्याने तो सर्व पातकांतून मुक्त होतो।
Verse 110
। अध्याय
अध्याय समाप्त।