Adhyaya 106

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं परमशोभनम् । सौभाग्यकरणं दिव्यं नरनारीमनोरमम्

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर, हे महीपाल, परम शोभायुक्त अशा तीर्थास जावे—ते दिव्य आहे, सौभाग्य देणारे आहे आणि नर-नारी दोघांनाही मनोहर आहे.

Verse 2

तत्र या दुर्भगा नारी नरो वा नृपसत्तम । स्नात्वार्चयेदुमारुद्रौ सौभाग्यं तस्य जायते

हे नृपश्रेष्ठ! तेथे जी दुर्भाग्यग्रस्त स्त्री किंवा पुरुष असेल, त्याने स्नान करून उमा‑रुद्रांची पूजा करावी; त्यास सौभाग्य प्राप्त होते.

Verse 3

तृतीयायामहोरात्रं सोपवासो जितेन्द्रियः । निमन्त्रयेद्द्विजं भक्त्या सपत्नीकं सुरूपिणम्

तृतीय प्रहरात एक अहोरात्र उपवास करून, इंद्रिये जिंकून, भक्तीने सुरूप ब्राह्मणास पत्नीसमवेत निमंत्रित करावे.

Verse 4

गन्धमाल्यैरलंकृत्य वस्त्रधूपादिवासितम् । भोजयेत्पायसान्नेन कृसरेणाथ भक्तितः

गंध‑माळांनी अलंकृत करून, धूपादिने सुवासित वस्त्रे अर्पून, भक्तीने पायसअन्न व कृसराने त्यांना भोजन घालावे.

Verse 5

भोजयित्वा यथान्यायं प्रदक्षिणमुदाहरेत् । प्रीयतां मे महादेवः सपत्नीको वृषध्वजः

विधिपूर्वक भोजन घालून प्रदक्षिणा करावी आणि म्हणावे—“पत्नीसमवेत वृषध्वज महादेव माझ्यावर प्रसन्न होवोत.”

Verse 6

यथा ते देवदेवेश न वियोगः कदाचन । ममापि करुणां कृत्वा तथास्त्विति विचिन्तयेत्

“हे देवदेवेश! जसा तुमचा कधी वियोग होत नाही, तसाच माझ्यावर करुणा करून तसेच होवो”—असे मनात चिंतन करावे.

Verse 7

एवं कृते ततस्तस्य यत्पुण्यं समुदाहृतम् । तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि यथा देवेन भाषितम्

असे केल्यावर त्यातून जे पुण्य सांगितले आहे, ते सर्व मी तुला देवांनी जसे सांगितले तसेच सांगतो।

Verse 8

दौर्भाग्यं दुर्गतिश्चैव दारिद्र्यं शोकबन्धनम् । वन्ध्यत्वं सप्तजन्मानि जायते न युधिष्ठिर

दुर्दैव, दुर्गती, दारिद्र्य आणि शोकाचे बंधन—हे युधिष्ठिर, सात जन्मांपर्यंत वंध्यत्वही उत्पन्न होते।

Verse 9

ज्येष्ठमासे सिते पक्षे तृतीयायां विशेषतः । तत्र गत्वा तु यो भक्त्या पञ्चाग्निं साधयेत्ततः

ज्येष्ठ महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील विशेषतः तृतीयेला, जो तेथे जाऊन भक्तीने पंचाग्नी साधना करतो—

Verse 10

सोऽपि पापैरशेषैस्तु मुच्यते नात्र संशयः । गुग्गुलं दहते यस्तु द्विधा चित्तविवर्जितः

तोही सर्व पापांपासून मुक्त होतो—यात संशय नाही. आणि जो मनाची द्विधा टाकून गुग्गुळ जाळतो,

Verse 11

शरीरं भेदयेद्यस्तु गौर्याश्चैव समीपतः । तस्मिन्कर्मप्रविष्टस्य उत्क्रान्तिर्जायते यदि

जो गौरीच्या समीप शरीरभेदन (कठोर तप) करतो; त्या कर्मात प्रविष्ट असताना जर त्याची उत्क्रांती (मृत्यू) झाली तर—

Verse 12

देहपाते व्रजेत्स्वर्गमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत् । सितरक्तैस्तथा पीतैर्वस्त्रैश्च विविधैः शुभैः

देहपात झाल्यावर तो स्वर्गास जातो—असे शंकरांनी सांगितले. शुभ अशा विविध पांढऱ्या, लाल व पिवळ्या वस्त्रांनी युक्त।

Verse 13

ब्राह्मणीं ब्राह्मणं चैव पूजयित्वा यथाविधि । पुष्पैर्नानाविधैश्चैव गन्धधूपैः सुशोभनैः

विधिपूर्वक ब्राह्मणी व ब्राह्मण यांचे पूजन करून, नानाविध पुष्पांनी तसेच सुगंधी गंध-धूपांनी शोभवावे।

Verse 14

कण्ठसूत्रकसिन्दूरैः कुङ्कुमेन विलेपयेत् । कल्पयेत स्त्रियं गौरीं ब्राह्मणं शिवरूपिणम्

कंठसूत्र, सिंदूर व कुंकुम यांनी लेपन करावे. स्त्रीला गौरीस्वरूप आणि ब्राह्मणाला शिवस्वरूप मानून भाव ठेवावा।

Verse 15

तेषां तद्रूपकं कृत्वा दानमुत्सृज्यते ततः । कङ्कणं कर्णवेष्टं च कण्ठिकां मुद्रिकां तथा

त्यांच्या सदृश रूपक तयार करून, नंतर दान अर्पण करतात—कंकण, कर्णाभूषण, कंठिका आणि मुद्रिका (अंगठी)ही।

Verse 16

सप्तधान्यं तथा चैव भोजनं नृपसत्तम । अन्यान्यपि च दानानि तस्मिंस्तीर्थे ददाति यः

हे नृपश्रेष्ठ! जो त्या तीर्थस्थानी सप्तधान्य, भोजन तसेच इतरही दाने देतो—

Verse 17

सर्वदानैश्च यत्पुण्यं प्राप्नुयान्नात्र संशयः । सहस्रगुणितं सर्वं नात्र कार्या विचारणा

सर्व दानांनी जे पुण्य मिळते, ते येथे निःसंशय प्राप्त होते। येथे सर्व काही सहस्रगुणित होते; याविषयी विचार करण्याची गरज नाही।

Verse 18

शङ्करेण समं तस्माद्भोगं भुङ्क्ते ह्यनुत्तमम् । सौभाग्यं तस्य विपुलं जायते नात्र संशयः

म्हणून तो शंकरासमान अनुपम सुखाचा भोग करतो. त्याचे सौभाग्य विपुल होते—यात संशय नाही।

Verse 19

अपुत्रो लभते पुत्रमधनो धनमाप्नुयात् । राजेन्द्र कामदं तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम्

हे राजेंद्र! नर्मदेत स्थित या कामद तीर्थात अपुत्राला पुत्र मिळतो आणि निर्धनाला धन प्राप्त होते।

Verse 106

। अध्याय

अध्याय (अध्यायसमाप्तीचा सूचक)।