Mantra 28
Rishi: Yājñavalkya (Vājasaneyin tradition, general attribution for VS mantras)
Devata: Vāyu / Ap (cosmic motion and waters), with the foetus as the immediate ritual referent
Chandas: Mixed prose-like triṣṭubh cadence (not a strict metrical ṛc; Yajus-formula with rhythmic members)
Samhita Patha (Devanagari)
एज॑तु॒ दश॑मास्यो॒ गर्भो॑ ज॒रायु॑णा स॒ह । यथा॒ऽयं वा॒युरेज॑ति॒ यथा॑ समु॒द्र एज॑ति । ए॒वा॒यं दश॑मास्यो॒ अस्र॑ज्ज॒रायु॑णा स॒ह
Transliteration
éjatu daśamāsyo gárbho jarāyuṇā sahá | yáthā ’yáṃ vāyúr éjati yáthā samudrá éjati | evāyáṃ daśamāsyo ásraj jarāyuṇā sahá
Translation
दहा महिन्यांचा गर्भ जरा॒यु (अपरा/झिल्ली) सोबत हालचाल करो. जसा हा वायू हालचाल करतो, जसा समुद्र हालचाल करतो—तसाच हा दहा महिन्यांचा गर्भ जरा॒युसह, रक्तासह, जन्माला येवो.
Padapatha (Word Analysis)
एजतु । दश-मास्यः । गर्भः । जरायुणा । सह । यथा । अयम् । वायुः । एजति । यथा । समुद्रः । एजति । एव । अयम् । दश-मास्यः । अस्रक् । जरायुणा । सह ।
Word by Word
एजतुlet (it/he) move, tremble
एजतु:
(विधेयक्रिया)
TypeVerb
Root√एज् (कम्पने)
दशमास्यःten-month (gestation)
दशमास्यः:
कर्तृ (गर्भस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदश-मास्य (प्रातिपदिकम्)
गर्भःthe embryo, fetus
गर्भः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिकम्)
जरायुणाwith the afterbirth/placental membrane
जरायुणा:
सह-सम्बद्धं करण/सहकारिन्
TypeNoun
Rootजरायु (प्रातिपदिकम्)
सहtogether with
सह:
सह-सम्बन्ध (सहयोग)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्ययम्)
यथाas, just as
यथा:
(उपमान/प्रकार-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्ययम्)
अयम्this
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
वायुःwind
वायुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिकम्)
एजतिmoves, trembles
एजति:
(विधेयक्रिया)
TypeVerb
Root√एज् (कम्पने)
यथाas
यथा:
(उपमान/प्रकार-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्ययम्)
समुद्रःocean, sea
समुद्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिकम्)
एजतिmoves, heaves
एजति:
(विधेयक्रिया)
TypeVerb
Root√एज् (कम्पने)
एवthus, just so
एव:
(निश्चय/उपसंहार)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्ययम्)
अयम्this
अयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
दशमास्यःten-month (gestation)
दशमास्यः:
कर्तृ (गर्भस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदश-मास्य (प्रातिपदिकम्)
अस्रक्blood
अस्रक्:
कर्तृ (समुच्चितः)
TypeNoun
Rootअसृज्/अस्रज् (प्रातिपदिकम्; ‘रक्त’)
जरायुणाwith the afterbirth/placental membrane
जरायुणा:
सह-सम्बद्धं करण/सहकारिन्
TypeNoun
Rootजरायु (प्रातिपदिकम्)
सहtogether with
सह:
सह-सम्बन्ध (सहयोग)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्ययम्)
Entities Mentioned
V
VāyuĀ
Āpas (Waters) / SamudraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes