Shukla Yajur Veda — Adhyaya 40, Mantra 16
Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition; the mantra is ultimately Ṛgvedic in diction (Agni-prayer), adopted into VS 40 closure.
Devata: Agni.
Chandas: Triṣṭubh (ṛgvedic-style cadence).
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने॒ नय॑ सु॒पथा॑ रा॒ये अ॒स्मान्विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान् । यु॒यो॒ध्यस्मज्जु॑हुरा॒णमेनो॒ भुयि॑ष्ठां ते॒ नम॑ उक्तिं विधेम ॥
Transliteration
agné náya supáthā rā́ye asmā́n víśvāni deva vayúnāni vidvā́n | yuyó́dhy asmáj juhurā́ṇam éno bhúyiṣṭhāṃ te náma uktíṃ vidhéma ||
Translation
हे अग्ने, धन-समृद्धीसाठी आम्हाला सुमार्गाने ने; हे देव, सर्व विधाने/उपाय जाणणाऱ्या. आम्हाला भरकटविणारे पाप आमच्यापासून दूर कर. तुझ्यासाठी आम्ही वाणीने अत्यंत विपुल नमस्कार-उक्ती अर्पण करू.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने । नय । सुपथा । रायॆ । अस्मान् । विश्वानि । देव । वयुनानि । विद्वान् । युयोधि । अस्मत् । जुहुराणम् । एनः । भूयिष्ठाम् । ते । नमः । उक्तिम् । विधेम ।
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
नयlead
नय:
क्रिया
TypeVerb
Rootनी (धातु)
सुपथाby a good path
सुपथा:
करण
TypeNoun (compound) / Adjective used substantively
Rootसु-पथ (प्रातिपदिक)
रायेfor wealth
राये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्म (विशेष्य-सम्बन्धः) / कर्मपद-विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वयुनानिmeans/ways; wise ordinances
वयुनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootवयुन (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing; wise
विद्वान्:
कर्तृ (विशेषणम्—अग्ने/देवस्य)
TypeAdjective (participial)
Rootविद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद्)
युयोधिward off; remove
युयोधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
अस्मत्from us
अस्मत्:
अपादान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जुहुराणम्sin that keeps assailing/attacking; recurring
जुहुराणम्:
कर्म (युयोधि इत्यस्य)
TypeAdjective/Participle
Rootजुहुराण (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice/offer’, desiderative/intensive sense in Vedic)
एनःsin; guilt
एनः:
कर्म
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक)
भूयिष्ठाम्most; very great
भूयिष्ठाम्:
कर्मपद-विशेषण
TypeAdjective
Rootभूयिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of बहु)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नमःobeisance
नमः:
कर्म (विधेम इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
उक्तिम्utterance; hymn
उक्तिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउक्ति (प्रातिपदिक)
विधेमmay we render/perform; may we offer
विधेम:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु) + वि- (उपसर्ग)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes