Mantra 4
Rishi: Not specified in the excerpt.
Devata: Vāyu, Savitar, Agni, Sūrya; and Usriyāḥ as the released prosperity.
Chandas: Prose/short mixed measure (verification needed).
Samhita Patha (Devanagari)
वा॒युः पु॑नातु स॑वि॒ता पु॑नात्व॒ग्नेर्भ्राज॑सा॒ सूर्य॑स्य॒ वर्च॑सा । वि मु॑च्यन्तामु॒स्रिया॑:
Transliteration
vāyúḥ punātu savitā́ punātv agnér bhrā́jasā sū́ryasya várcasā | ví mucyantām usríyāḥ
Translation
अश्वत्थ वृक्षात तुमचे निषदन (आसन) आहे; पानांत तुमची वसती स्थापन झाली आहे. तुम्ही निश्चयच गो-भाग (गायींचा भाग/पालन) देणारे आहात; जेव्हा तुम्ही पुरुषाला प्राचीन (सनातन) रीतीने प्राप्त करता.
Padapatha (Word Analysis)
वायुः । पुनातु । सविता । पुनातु । अग्नेः । भ्राजसा । सूर्यस्य । वर्चसा । वि । मुच्यन्ताम् । उस्रियाः ।
Word by Word
अश्वत्थेin/on the aśvattha (fig) tree
अश्वत्थे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअश्वत्थ (प्रातिपदिक) अथवा अश्वत्थ- (वृक्ष-नाम)
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
निषदनम्a seat; a sitting-place
निषदनम्:
कर्तृ/विधेय (वाक्य-प्रकृत्या: ‘is/shall be’)
TypeNoun
Rootनि-√सद् (धातु) → निषदन (कृदन्त/नाम)
पर्णेon/in a leaf
पर्णे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपर्ण (प्रातिपदिक)
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वसतिःdwelling; abode
वसतिः:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Root√वस् (धातु) → वसति (नाम)
कृताmade; prepared
कृता:
विधेय-विशेषण
TypeAdjective/Participle
Root√कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
गोभाजःsharers/partakers of cattle (cattle-allotted ones)
गोभाजः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootगो- + भाज (प्रातिपदिक; ‘भागिन्/भाज्’)
इत्indeed
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइति/इद् (निपात; एन्क्लिटिक ‘indeed’)
किलverily; as is said
किल:
—
TypeIndeclinable
Rootकिल (निपात)
आसथyou were
आसथ:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
यत्which; that (which)
यत्:
कर्म
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
सनवथyou win/obtain
सनवथ:
क्रिया
TypeVerb
Root√सन्/√सन् (to gain, obtain) अथवा √सन् (to win) → सनवथ (वैदिक रूप)
पूरुषम्a man; the person
पूरुषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपूरुष (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Aśvattha (sacred fig)V
Vanaspati / Tree-deityP
PuruṣaG
Go / Prosperity principle (gobhāga)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes