Mantra 42
Rishi: Ṛgvedic provenance; adopted into VS for transitional protection.
Devata: Mitra-Varuṇa; also Aditi, Sindhu, Dyāvā-Pṛthivī
Chandas: Jagatī/Triṣṭubh-like (probable; requires metrical verification).
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒द्या दे॑वा॒ उदि॑ता॒ सूर्य॑स्य॒ निरᳪह॑सः पिपृ॒ता निर॑व॒द्यात् । तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒: सिन्धु॑: पृथि॒वी उ॒त द्यौ:
Transliteration
adyā́ devā́ uditā́t sū́ryasya níraṃhasaḥ pipṛtā́ níravadyāt | tán no mitró váruṇo māmahantām áditiḥ síndhuḥ pṛthivī́ utá dyáuḥ
Translation
आज, हे देवांनो! सूर्याच्या उदयापासून आम्हाला निरंहस (कष्ट/विपत्ती) पासून आणि निरवद्य (दोष/निंदा) पासून पूर्णतः रक्षण करा. मित्र व वरुण आम्हाला वाढवोत/महिमावंत करोत; अदिती, सिंधु, पृथिवी आणि द्यौ (स्वर्ग/आकाश)ही.
Padapatha (Word Analysis)
अद्य । देवाः । उदितात् । सूर्यस्य । निरंहसः । पिपृत । निरवद्यात् । तत् । नः । मित्रः । वरुणः । मामहन्ताम् । अदितिः । सिन्धुः । पृथिवी । उत । द्यौः
Word by Word
अद्यtoday / now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
उदिताःrisen / having arisen
उदिताः:
Kartā (देवाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउद्-इ (धातु) → उदित (कृदन्त)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
निरंहसःfrom sin / from distress (free from evil)
निरंहसः:
Apādāna
TypeAdjective
Rootनिर् + अंहस् (प्रातिपदिक)
पिपृतmay (they) fill / satisfy
पिपृत:
Kriyā
TypeVerb
Rootपॄ (धातु) → पिपृत् (कृदन्त)
निरवद्यात्from blame / from fault
निरवद्यात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootनिर् + अवद्य (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःfor us / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
मित्रःMitra
मित्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
मामहन्ताम्let the two not harm (us); / may the two not injure (us)
मामहन्ताम्:
Kriyā
TypeVerb
Rootमा (अव्यय-निषेध) + मह्/मंह् (धातु) → महन्त् (कृदन्त) + ताम् (लोट्)
अदितिःAditi
अदितिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
सिन्धुःSindhu (river/ocean)
सिन्धुः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
Kartā
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
द्यौःHeaven / Sky
द्यौः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
SūryaM
MitraV
VaruṇaA
AditiS
SindhuP
PṛthivīD
DyauḥRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes