Mantra 3
Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition (anukramaṇī-dependent).
Devata: Agni (Jātavedas) with the Vasus.
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by metrical audit).
Samhita Patha (Devanagari)
ईड्य॒श्चासि॒ वन्द्य॑श्च वाजिन्ना॒शुश्चासि॒ मेध्य॑श्च सप्ते । अ॒ग्निष्ट्वा॑ देवै॒र्वसु॑भिः स॒जोषा॑: प्री॒तं वह्निं॑ वहतु जा॒तवे॑दाः ।
Transliteration
īḍyáś cā́si vándyaś ca vājinn āśúś cā́si médhyaś ca sapté | agníṣ ṭvā deváir vásubhiḥ sajóṣāḥ prītáṃ váhniṃ vahatu jātávedāḥ |
Translation
हे वाजिन्, तू स्तुत्य व वंदनीय आहेस; हे सप्त (सप्तधा), तू शीघ्रगामी व यज्ञयोग्य (मेध्य) आहेस. देवांबरोबर, वसूं बरोबर एकभावाने, जातवेदस् अग्नी प्रसन्न वह्नि (वाहक)-ला वहन करो.
Padapatha (Word Analysis)
ईड्यः॑ । च॒ । अ॒सि॒ । वन्द्यः॑ । च॒ । वा॒जि॒न् । आ॒शुः । च॒ । अ॒सि॒ । मेध्यः॑ । च॒ । स॒प्ते॒ । अ॒ग्निः । त्वा॒ । दे॒वैः । वसु॑भिः । स॒जोषाः॑ । प्री॒तम् । वह्नि॑म् । वहतु । जा॒तवे॑दाः ।
Word by Word
ईड्यःpraiseworthy, to be adored
ईड्यः:
विशेषणम् (कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootईड्य (√ईड्) / ईड्य-
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
असिyou are
असि:
(अध्याहृत) कर्ता = त्वम्
TypeVerb
Root√अस्
वन्द्यःworthy of praise/salutation
वन्द्यः:
विशेषणम् (कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootवन्द्य (√वन्द्) / वन्द्य-
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
वाजिन्O vājī (swift/possessing strength or prize)
वाजिन्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवाजिन्-
नnot
न:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन
आशुःswift
आशुः:
विशेषणम् (कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootआशु-
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
असिyou are
असि:
(अध्याहृत) कर्ता = त्वम्
TypeVerb
Root√अस्
मेध्यःfit for sacrifice, pure
मेध्यः:
विशेषणम् (कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootमेध्य-
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
सप्तेO Saptin/Sapte (name/epithet; ‘sevenfold/with seven’)
सप्ते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसप्ति/सप्त (सप्तन्)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि-
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
देवैःwith the gods
देवैः:
सह/साजोष (सहकारक-भावः)
TypeNoun
Rootदेव-
वसुभिःwith the Vasus
वसुभिः:
सह/साजोष (सहकारक-भावः)
TypeNoun
Rootवसु-
सजोषाःin concord, with one accord/pleasure
सजोषाः:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable (adverbial) / Adjective
Rootसजोषस्/सजोषा (sa-joṣa) अव्ययीभाव-प्राय
प्रीतम्pleased, gratified
प्रीतम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootप्रीत (√प्री) / प्रीत-
वह्निम्the bearer/conveyor; Agni as ‘carrier’
वह्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवह्नि-
वहतुlet (him) carry/bring
वहतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह्
जातवेदाःJātavedas (Agni, knower of births/all beings)
जातवेदाः:
कर्तृ (वहतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootजातवेदस्-
Entities Mentioned
A
Agni (Jātavedas)V
VasusRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes