Shukla Yajur Veda — Adhyaya 23, Mantra 44
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Śam/Śānti (auspiciousness) as operative power over the altar-body
Chandas: Anuṣṭubh-like śānti cadence (ritual formulaic verse)
Samhita Patha (Devanagari)
शं ते॒ परे॑भ्यो॒ गात्रे॑भ्य॒: शम॒स्त्वव॑रेभ्यः । शम॒स्थभ्यो॑ म॒ज्जभ्य॒: शम्व॑स्तु त॒न्वै तव॑
Transliteration
śáṃ te párebhyo gā́trebhyaḥ śám astv ávarebhyaḥ | śám ásthabhyo májjabhyaḥ śám vastu tanváí táva
Translation
तुझ्या वरच्या अवयवांना कल्याण असो, आणि तुझ्या खालच्या अवयवांनाही कल्याण असो. तुझ्या अस्थींना व मज्जेला कल्याण असो; तुझ्या देहाला—तुझ्या संपूर्ण तनूला—कल्याण असो.
Padapatha (Word Analysis)
शम् । ते । परे॑भ्यः । गात्रे॑भ्यः । शम् । अ॒स्तु । अव॑रेभ्यः । शम् । अ॒स्थभ्यः । म॒ज्जभ्यः । शम् । व॒स्तु । त॒न्वै । तव॑ ।
Word by Word
शम्well-being; peace
शम्:
—
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय-प्रातिपदिक; ‘कल्याण/शान्ति’)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परेभ्यःfrom the farther/outer (ones)
परेभ्यः:
Apādāna
TypeAdjective
Rootपर (विशेषण-प्रातिपदिक)
गात्रेभ्यःfrom the limbs
गात्रेभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootगात्र (नपुंसक-प्रातिपदिक)
शम्well-being
शम्:
—
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
अस्तुlet there be
अस्तु:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अवरेभ्यःfrom the nearer/lower (ones)
अवरेभ्यः:
Apādāna
TypeAdjective
Rootअवर (विशेषण-प्रातिपदिक)
शम्well-being
शम्:
—
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
अस्तुlet there be
अस्तु:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अभ्यःtowards; on (all) sides
अभ्यः:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय-प्रातिपदिक; ‘अभितः/अभिमुख’)
मज्जभ्यःfrom the marrows (inner substance)
मज्जभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootमज्जन् (प्रातिपदिक; ‘मज्जा/मज्जन्’)
शम्well-being
शम्:
—
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
वस्तुlet there be for you (all)
वस्तु:
सम्बन्ध (वः = ‘of/for you all’)
TypeVerb
Rootअस् (धातु) + वस् (एन्क्लिटिक सर्वनाम ‘वः’ = ‘युष्मान्’ षष्ठी/चतुर्थी बहु)
तन्वैfor (your) body/person
तन्वै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootतनू (स्त्री-प्रातिपदिक) + ए (द्विवचन-प्रत्ययः; वैदिके ‘-वै’ पाठभेद/स्वर-चिह्नसहित)
तवof you; your
तव:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ś
Śam/Śānti (Auspiciousness, Weal)Y
Yajña-Puruṣa (altar as person, implicit)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes