Mantra 43

Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).

Devata: Aśvins (dual).

Chandas: Yajus (prose).

Samhita Patha (Devanagari)

होता॑ यक्षद॒श्विनौ॒ छाग॑स्य ह॒विष॒ आत्ता॑म॒द्य म॑ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तं पु॒रा द्वेषो॑भ्यः पु॒रा पौ॑रुषेय्या गृ॒भो घस्तां॑ नू॒नं घा॒से अ॑ज्राणां॒ यव॑सप्रथमानाᳪ सु॒मत्क्ष॑राणाᳪ शतरु॒द्रिया॑णामग्निष्वा॒त्तानां॒ पीवो॑पवसानां पार्श्व॒तः श्रो॑णि॒तः शि॑ताम॒त उ॑त्साद॒तोऽङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानां॒ कर॑त ए॒वाश्विना॑ जु॒षेता॑ᳪ ह॒विर्होत॒र्यज॑

Transliteration

hótā yakṣad aśvínau chā́gasya havíṣa ā́ttām adyá mádhyato médá udbhṛ́taṃ púrā dvéṣobhyaḥ púrā pauruṣeyyā́ grábho ghastā́ṃ nūnáṃ ghā́se ajrā́ṇāṃ yávasaprathamānāṃ sumátkṣarāṇāṃ śatarudríyāṇām agníṣvāttānāṃ pī́vopavasānāṃ pārśvatáḥ śróṇitaḥ śitā́mata utsā́dato ’ṅgād aṅgā́d avattā́nāṃ kárata evā́śvinā juṣétāṃ havír hótar yaja

Translation

होता अश्विनौंसाठी यजन करो. ते आज छाग (बकरा) यांच्या हविषाचा—मध्यातून काढलेला मेद—ग्रहण करो; हे प्राचीनकाळापासून द्वेषांविरुद्ध, आणि प्राचीनकाळापासून मानवीकृत ‘ग्रभ’ (पकड/आक्रमण) यांविरुद्ध रक्षण ठरो. आता हे अज्र (अक्षत/अघातित) पशूंच्या चरण्यासाठी असो—चराईत प्रथम, सुमत् (कल्याणकारी) रस झिरपणारे—शतरुद्रियाचे, अग्निष्वात (अग्नीत स्वाहा-कृत) व पीवो-पवसान (पुष्टिदायक) अंशांसह; पार्श्व, श्रोणि, शीतामत (शीतल-रस) व उत्साद (उभार) यांद्वारे, अंगांगाने समृद्ध—असे हे हविः अश्विनौ प्रसन्न होऊन स्वीकारोत. हे होतः, यजन कर.

Padapatha (Word Analysis)

होता । यक्षत् । अश्विनौ । छागस्य । हविषः । आत्ताम् । अद्य । मध्यतः । मेदः । उद्भृतम् । पुरा । द्वेषोभ्यः । पुरा । पौरुषेय्याः । ग्रभः । घस्ताम् । नूनम् । घासे । अज्राणाम् । यवसप्रथमानाम् । सुमत्क्षराणाम् । शतरुद्रियाणाम् । अग्निष्वात्तानाम् । पीवोपवसानाम् । पार्श्वतः । श्रोणितः । शितामतः । उत्सादतः । अङ्गात्-अङ्गात् । अवत्तानाम् । करतः । एव । अश्विना । जुषेताम् । हविः । होतः । यज ।

Entities Mentioned

• Aśvins
• Agni
• Rudras (Śatarudriyas)